eKYC nedir? Güneydoğu Asya’da elektronik KYC

eKYC’nin anlamı, elektronik KYC’nin nasıl işlediği, geleneksel KYC’den farkı ve Filipinler, Malezya, Singapur ve diğer ülkelerdeki kurallar.
Elektronik KYC (eKYC), bir müşterinin kimliğini doğrulamak ve Know Your Customer (KYC) kontrollerini yüz yüze değil, çevrim içi ya da mobil kanallar üzerinden tamamlamak anlamına gelir. Genellikle belge kontrollerini, güvenilir veri kaynaklarını, yüz eşleştirmeyi ve canlılık tespitini bir araya getirir. Aşağıda ele alınan altı Güneydoğu Asya ülkesinin düzenleyici kurumları, bunu kendi ulusal kuralları çerçevesinde mümkün kılar.
Filipinler, Malezya ve Singapur en ayrıntılı biçimde; Endonezya, Vietnam ve Tayland ise daha kısaca ele alınır. Kurallar ulusaldır; bu nedenle bir ülkenin yaklaşımını bölgesel norm olarak okumayın.
eKYC nedir?
Önce değişmeyenden başlayalım. Müşteri durum tespiti (CDD) kuralları, kuruluşların müşterileri tespit etmesini ve kimliklerini doğrulamasını şart koşar; KYC, bu yükümlülüğü yerine getirmek için kullanılan süreçtir (bkz. KYC doğrulaması). Mali Eylem Görev Gücü’nün (FATF) 10 No’lu Tavsiyesi, güvenilir ve bağımsız kaynak belgeler, veriler veya bilgilerle doğrulama yapılmasını öngörür. eKYC aynı yükümlülüğü uzak bir kanal üzerinden yerine getirir.
İki düzenleyici kurum bunu benzer terimlerle tanımlar. Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), 2023 tarihli Circular No. 1170 metninde e-KYC’yi “bir müşterinin kimlik bilgilerinin elektronik ortamda doğrulanması süreci” olarak tanımlar (çeviri). Bank Negara Malaysia (BNM) ise Policy Document on e-KYC belgesinde bunu, çevrim içi ve mobil kanallar dâhil elektronik yollarla iş ilişkisi kurmak ve CDD yürütmek olarak tanımlar.
Kuruluşlar için yarar, erişimdir: müşteriler bir şubeye gitmeden edinilebilir. BSP Circular No. 1170, dijital kimlik sistemlerinin kademeli ve risk temelli kullanımını finansal içermenin desteklenmesine bağlar. FATF’ın Guidance on Digital ID belgesi (Mart 2020), hükümetlerin ve düzenlemeye tabi kuruluşların dijital kimlik sistemlerinin 10 No’lu Tavsiye kapsamındaki müşteri durum tespitinin belirli unsurları için nasıl kullanılabileceğine karar vermesine yardımcı olmayı amaçlar (paragraf 1). Belge ayrıca, risklerini azaltan dijital kimlik sistemlerinin CDD ile aklama ve terörizmin finansmanı ile mücadele (AML/CFT) kontrollerini güçlendirebileceğini, finansal içermeyi destekleyebileceğini, müşteri deneyimini iyileştirebileceğini ve maliyetleri düşürebileceğini belirtir (paragraf 10–11).
eKYC Hindistan’da da aynı anlama mı gelir?
Hindistan’da e-KYC genellikle Aadhaar sistemi üzerinden doğrulama anlamına gelir. Burada eKYC, aşağıdaki altı düzenleyici kurumun kastettiği şeydir: ulusal kurallar çerçevesinde elektronik doğrulama ve durum tespiti.
eKYC ve geleneksel KYC
Geleneksel KYC ve eKYC aynı durum tespiti yükümlülüklerine hizmet eder. Değişen, kanal ve onunla birlikte kuruluşun görebildiği kanıttır.
| Boyut | Geleneksel KYC | eKYC |
|---|---|---|
| Kanal | Yüz yüze, bir şubede ya da ofiste | Çevrim içi veya mobil kanallar |
| Kimlik kanıtı | Personelin incelediği fiziksel bir belge | Devletin düzenlediği bir kimliğin görüntü ya da çip okuması; güvenilir verilere karşı kontrol edilir |
| Kim kontrol eder | Personel | Yazılım; personel incelemesiyle birlikte |
| Canlılık | Personel müşteriyi yüz yüze görür | Canlılık tespiti, yakalama anında canlı bir kişinin bulunduğunu kontrol eder |
| Düzenleyici standart | Müşteri durum tespiti kuralları geçerlidir | Aynı CDD kuralları geçerlidir (aşağıda Singapur örneği) |
| Tipik riskler | Personelin gözden kaçırdığı sahte veya değiştirilmiş belgeler; insan hatası | Sunum ve enjeksiyon saldırıları; büyük ölçekte uydurma başvurular (bkz. riskler) |
eKYC adım adım nasıl işler
eKYC süreci genellikle beş adımdan oluşur; adımlar ülkeye ve sağlayıcıya göre farklılık gösterir. Hangi kanıtın hangi sırayla kullanılacağı düzenleyici kurumun kurallarına ve kuruluşun risk değerlendirmesine bağlıdır. Her adımı, bir şeyi değiştirmeden önce ölçüm yapılacak bir nokta olarak ele alın ve her değişiklikten önce ve sonra bütün metrikleri eşit sürelerle karşılaştırın.
Adım 1: Kimlik belgesini yakalama
Müşteri kimlik bilgilerini ve devletin düzenlediği bir kimliğin görüntüsünü ya da çip okumasını sunar. Kuruluş ardından belgenin gerçek olup olmadığını kontrol eder; bu, BNM’nin saydığı tedbirlerden biridir (bkz. aşağıda Malezya).
Ölçülecekler. İlk denemedeki onay oranı (geçen yakalamalar ÷ başlayan yakalamalar) ve bu adımdaki terk oranı (ayrılan başvuru sahipleri ÷ bu adıma ulaşanlar). Onay oranı düşükse belge kontrollerini sıkılaştırmadan önce hataları cihaza ve yakalama hatasına göre ayırın.
Adım 2: Güvenilir bir veri kaynağıyla karşılaştırma
Devlete ait ya da devlet destekli bir kaynak varsa kuruluş, yakalanan verileri onunla karşılaştırır. Örneğin Singapur’da Singapur Para Otoritesi (MAS), Myinfo’yu böyle bir kaynak olarak kabul eder (bkz. aşağıda Singapur).
Ölçülecekler. Eşleşme, başarısızlık ve zaman aşımı payları (her biri ÷ güvenilir veri kaynağına yapılan istekler) ile başvuru sahipleri beklerken görülen terk oranı. Zaman aşımları baskınsa kaynağın yanıt süresinden başlayın.
Adım 3: Yüzü kimlikle eşleştirme
Yüz doğrulama (1:1), müşterinin canlı yüzünü kimlik belgesindeki, belgenin çipindeki ya da bir sicildeki fotoğrafla karşılaştırır. BNM, devletin düzenlediği bir kimliğe karşı biyometrik eşleştirmeyi tedbirleri arasında sayar (bkz. aşağıda Malezya).
Ölçülecekler. Gerçek başvuru sahipleri arasındaki eşleşmeme oranı (eşleşmeyenler ÷ eşleştirme adımına ulaşan gerçek başvuru sahipleri); çünkü her biri kaybedilmiş bir başvuru sahibi olabilir. Eşleştirme ayarını değiştirmeden önce eşleşmeyenlerden bir örneklemi elle inceleyin.
Adım 4: Canlılığı doğrulama
Canlılık tespiti, biyometrik örneğin yakalama anında hazır bulunan canlı bir kişiden geldiğini kontrol eder. BNM’nin Politika Belgesi, bunun amacını müşterinin canlı bir özne olduğundan ve fotoğraf, video ya da sentetik yüz maskeleri kullanan bir taklitçi olmadığından emin olmak şeklinde tanımlar. Kamerayı tamamen devre dışı bırakan saldırılar farklı bir sorundur ve riskler bölümünde ele alınır.
Ölçülecekler. Canlılık ret oranı (ret sayısı ÷ canlılık kontrolleri) ve reddedilen başvuru sahiplerinin ardından ne yaptığı: yeniden deneme ya da ayrılma. Canlılık ayarını sıkılaştırmadan önce iki oranı da not edin; çünkü ek koruma, tamamlanma oranından ödenir.
Örnek rakamlar, bir kıyaslama değildir: değişiklikten önce 40 ret ÷ 1.000 canlılık kontrolü = %4; sonrasında 60 ÷ 1.000 = %6. Fazladan reddedilen 20 başvuru sahibinden 10’u yeniden deneyip geçerse bu adımdaki tamamlanma oranı 10 ÷ 1.000, yani bir yüzde puanı düşer. Değişikliği yalnızca bu kayıp, testten önce belirlediğiniz sınırın içindeyse koruyun.
Adım 5: Tarama ve karar
Sonuç genellikle kuruluşun müşteri durum tespitine girdi sağlar. Bu, bir risk değerlendirmesi, yaptırım ve siyasi nüfuz sahibi kişi (PEP) taraması ile onaylama, reddetme ya da üst kademeye iletme kararı demektir.
Ölçülecekler. Manuel inceleme payı (incelemeye gönderilen vakalar ÷ karara bağlanan vakalar) ve başvuru sahiplerinin orada ayrılmadan önce ne kadar beklediği. Kuyruk büyüyorsa inceleyici eklemeden önce vakaları incelemeye gönderen kuralları bulun; kuyruk boyutunu ve bekleme süresini izleyin.
Güneydoğu Asya’da eKYC: ülke özeti
Tablo, her ülkenin başlıca eKYC aracını ve işaret ettiği kimlik ya da veri kaynağını gösterir. Aşağıdaki paragraflar her düzenleyici kurumun başlıca koşullarını özetler; gerekliliklerin tam listesi değildir.
| Ülke | Düzenleyici kurum ve başlıca kural | Ulusal kimlik veya güvenilir veri kaynağı |
|---|---|---|
| Filipinler | Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP): Circular No. 1170 (2023) | Philippine Identification System (PhilSys) Ulusal Kimliği (National ID); National ID Check |
| Malezya | Bank Negara Malaysia (BNM): Policy Document on e-KYC (15 Nisan 2024’ten itibaren yürürlükte) | MyKad (National Registration Identity Card, NRIC) veya pasaport |
| Singapur | Singapur Para Otoritesi (MAS): bankalar için Notice 626 | Singpass (ulusal dijital kimlik) ve Myinfo |
| Endonezya | Otoritas Jasa Keuangan (OJK): OJK Regulation No. 8 of 2023 | Yetkili makamın elinde bulunan nüfus verileri |
| Vietnam | State Bank of Vietnam (SBV): ödeme hesaplarına ilişkin, değiştirilmiş hâliyle Circular 17/2024/TT-NHNN | Vatandaşlık kimlik kartının çipi veya VNeID (Vietnam’ın elektronik kimlik hesabı); bunlarla daha önce eşleştirilmiş biyometrik veriler |
| Tayland | Bank of Thailand (BOT): Notification FPG. 19/2562 (mevduat hesapları) | Akıllı kartlı ulusal kimlik; en az eşit etkinlikteyse Ulusal Dijital Kimlik (NDID) |
3 Kasım 2026’da kontrol edildi (Endonezya: 28 Ekim 2026). Kurallar ve taslaklar değişir; bu nedenle güncel sürümü her düzenleyici kurumla teyit edin. Endonezya, Vietnam ve Tayland için başlıklar resmî olmayan İngilizce karşılıklardır; Vietnam genelgeleri Vietnam Resmî Gazetesi’nden (Công báo) alıntılanmıştır. Tayland kaydı, resmî olmayan bir İngilizce çeviriyle 2019 tarihli bildirime dayanır; BOT bunu 30 Ekim 2026’da güncellenen dizininde güncel olarak listeler. 1 Nisan 2026’dan beri BOT Notification 18/2569, buna ek olarak mevduat hesabı kimlik tespiti kuralları getirir; örneğin kullanılamadığı durumlar dışında Tayland vatandaşları için akıllı kartlı kimlik.
Filipinler. BSP Circular No. 1170, fiziksel ya da dijital bir PhilID kartını, uygun kimlik kanıtlaması koşuluyla, resmî ve yeterli bir kimlik kanıtı olarak kabul eder. Aynısı, bir PhilSys Card Number (PCN) veya PhilSys Number (PSN) türevi için de geçerlidir. Genelge ayrıca dijital kimlik sistemleri kullanılarak yapılan eKYC’ye izin verir. Erişimin güvence düzeyine göre kademelendirildiği yerlerde kademeli veya risk temelli eKYC politikalarını şart koşar; daha yüksek kademeler daha yüksek güvence gerektirir.
Philippine Statistics Authority (PSA), PhilSys doğrulamasını kayıtlı kişinin demografik ve biyometrik bilgilerine karşı kontrol olarak tanımlar. BSP Memorandum M-2025-012 (Nisan 2025), denetlenen kuruluşların tüm Ulusal Kimlik (National ID) biçimlerini geçerli ve yeterli kimlik kanıtı olarak kabul etmesini şart koşar. Üç biçim sayar: National ID kartı, kâğıt biçimindeki National ID ve Dijital National ID.
Memorandum ayrıca denetlenen kuruluşların her biçimi bir PSA web sitesi olan National ID Check üzerinden doğrulamasını şart koşar. PSA’nın ifadesiyle bu site, PSA’nın PhilID için QR kodlu kontrolü olan PhilSys Check’e benzer şekilde çalışır (çeviri). Kuruluşlar, kabul edilen kimlik listelerinde National ID’yi, devletin düzenlediği diğer tanınmış kimliklerle birlikte öncelikli tutmalıdır. Memorandum, onlara National ID eVerify portalı üzerinden National ID Authentication Services (NIDAS) ile entegre olmaları için talimat verir.
BSP, National ID doğrulamasına ilişkin bir taslak memorandum yayımlayarak görüşe açmıştır; görüşlerin son tarihi 12 Ağustos 2026’ydı. Taslak daha ileri gider ve BSP denetimindeki kuruluşların müşteri durum tespiti için uygun olduğu ölçüde NIDAS ile entegre olmasını şart koşacaktır. En azından National ID doğrulaması, müşteri edinimi ve risk temelli hesap güncellemesinin bir parçası olacaktır. Taslağa göre diğer geçerli kimlikler, özellikle National ID ibraz edilmediğinde ya da NIDAS kullanılamadığında, risk temelli olarak yine kullanılabilecektir.
Şimdi yapılacaklar. BSP denetimindeyseniz M-2025-012’nin şart koştuğu şekilde National ID’yi tüm biçimleriyle National ID Check üzerinden doğrulayın. NIDAS entegrasyonunu planlayın: memorandum buna zaten talimat veriyor, taslak ise kuruluş türüne göre iki aşamada CDD için bunu zorunlu kılacaktır.
Malezya. Politika Belgesi 15 Nisan 2024’te yürürlüğe girmiş ve 2020 sürümünün yerini almıştır. Lisanslı bankalar, yatırım bankaları, İslami bankalar, hayat sigortacıları ve aile takaful işletmecileri için geçerlidir. Ayrıca belirlenmiş kalkınma finans kuruluşlarını, lisanslı para hizmetleri işletmelerini ve belirlenmiş ödeme araçlarının onaylı ihraççılarını (İslami olanlar dâhil) kapsar. Her kuruluş, eKYC için risk iştahının ve iç çerçevesinin Yönetim Kurulu tarafından onaylanmasını sağlamak zorundadır.
Politika Belgesi, bireylerin ve tüzel kişilerin uzaktan müşteri edinimine izin verir. Belge doğrulama, biyometrik eşleştirme ve canlılık tespiti sayılan tedbirlerdir. Ek 4, bu üçünü de, bunların hiçbirine sahip olmayan mevcut bireysel müşterilerce eKYC ile açılan cari ve tasarruf hesapları ile para çekme ve fon transferi özelliklerine sahip kısıtlanmamış yatırım hesapları için zorunlu kılar. Kuruluşlar, çözümün bir dış bağımsız değerlendirici tarafından değerlendirilmesini sağlamak zorundadır.
Paragraf 8.20–8.21, eKYC kararlarının tamamen ya da kısmen yapay zekâ, makine öğrenmesi veya diğer tahmine dayalı algoritmalarla otomatikleştirildiği durumları kapsar. Bu çözümler için kuruluşlar, çözümün gerçek ile gerçek olmayan müşteri edinimini ayırt edebilir durumda kalmasını sağlamak ve Yanlış Kabul Oranını (False Acceptance Rate, FAR) en aza indirmek zorundadır. Dipnot 8 uyarınca bu FAR kuralları, bu tür algoritmalar olmadan yapılan otomasyon için geçerli değildir.
Bu çözümler için Ek 2 uyarınca %3’ün üzerindeki bir FAR, Yönetim Kurulu’na bildirim için bir risk değerlendirmesini tetikler. Dört aylık bir dönem içinde herhangi iki ay boyunca %5’in üzerindeki bir FAR, BNM’ye bildirimi tetikler.
Bankalar gibi lisanslı kişiler ve belirlenmiş kalkınma finans kuruluşları, algoritma güdümlü bir çözümü ilk kez uygulamadan ya da teknoloji sağlayıcısını değiştirmeden önce BNM’ye bildirimde bulunmak zorundadır. Aynısı, eKYC’yi ilk kez tüzel kişiler için ya da kredi transferi güvencesi bulunmayan daha yüksek riskli ürünler için kullandıklarında da geçerlidir. BNM eksiksiz bir başvuruyu aldıktan 14 iş günü sonra devam edebilirler (paragraf 10).
Paragraf 11, lisanslı para değiştirme işletmecilerini ve havale hizmeti sağlayıcılarını ve belirlenmiş ödeme araçlarının bankacılık dışı onaylı ihraççılarını (İslami olanlar dâhil) kapsar. Bu kuruluşlar, eKYC’yi uygulamadan ya da teknoloji sağlayıcısını değiştirmeden önce BNM’nin yazılı onayını almak zorundadır.
Şimdi yapılacaklar. Başlatmadan önce paragraf 10 veya 11’in lisansınız için geçerli olup olmadığını kontrol edin. Sağlayıcınızın çözümünün güvenilir bir dış bağımsız değerlendirici tarafından değerlendirildiğini teyit edin. Paragraf 8.22’deki bu gereklilikleri en az üç yılda bir ya da çözüm esaslı biçimde değiştiğinde gözden geçirin veya yeniden doğrulayın (¶8.24). Kararlar tahmine dayalı algoritmalarla otomatikleştiriliyorsa başlatmadan önce %3 ve %5 tetikleyicilerine karşı FAR izlemesi kurun.
Singapur. MAS, Digital ID and e-KYC sayfasında Myinfo’yu müşteri verilerini doğrulamak için güvenilir ve bağımsız bir kaynak saydığını belirtir. Finansal kuruluşlar Myinfo’yu müşterinin açık rızasıyla müşteri edinimi için kullanabilir ve kullanıldığında MAS ek kimlik belgesi istemez. Bu sayfa en son Aralık 2021’de güncellenmiştir.
Notice 626 (en son 30 Haziran 2025’te revize edilmiştir) bankalar için geçerlidir ve bunların yüz yüze olmayan CDD’sinin en az yüz yüze CDD kadar sağlam olmasını şart koşar. MAS Notice’leri PSN01 ve PSN02 (en son 30 Haziran 2025’te revize edilmiştir) aynı kuralı ödeme hizmet sağlayıcıları (PSP) için koyar. Bir PSP, ilk yüz yüze olmayan iş temasının ardından yüz yüze olmayan politikalarını değerlendirmek üzere bir dış denetçi veya bağımsız nitelikli danışman da atamak zorundadır. Raporu bu temastan itibaren bir yıl içinde MAS’a sunmalıdır. PSN01 uyarınca bu kuralların hiçbiri belirlenmiş para değiştirme işlemleri için geçerli değildir.
Şimdi yapılacaklar. Lisansınızı hangi MAS Notice’inin kapsadığını teyit edin; Myinfo kullanıyorsanız akışınızın müşterinin açık rızasını kaydettiğini kontrol edin. PSP iseniz dış değerlendirmeyi başlatma planınıza ekleyin. MAS’a sunulacak raporu ilk yüz yüze olmayan iş temasınızdan itibaren bir yıl içine planlayın (PSN01 ¶7.38, PSN02 ¶6.38).
Endonezya. OJK Regulation No. 8 of 2023, finansal hizmetler sektöründe aklamaya karşı mücadele ve ilgili programları ele alır. OJK denetimindeki finansal hizmet sağlayıcılarının müşterileri yüz yüze, elektronik yüz yüze görüşmeyle veya yüz yüze olmayan elektronik yollarla doğrulamasına izin verir. Madde 21(5) uyarınca yüz yüze olmayan yol nüfus verilerini ve en az iki kimlik doğrulama faktörünü kullanmalıdır. Faktörler, müşterinin olduğu bir şey ve müşterinin sahip olduğu bir şeydir. Açıklama bölümü (elucidation), nüfus verilerini yetkili makamın elinde bulunan veriler olarak tanımlar; örneğin Endonezya İçişleri Bakanlığı’na bağlı nüfus verileri.
Şimdi yapılacaklar. Yüz yüze olmayan akışınızı Madde 21(5)’e göre kontrol edin. Doğrulama yazılımını ya da donanımını bir üçüncü taraf sağlıyorsa Madde 22’nin şart koştuğu yazılı sözleşmeyi onunla yapın.
Vietnam. Circular 17/2024/TT-NHNN, vatandaşlık kimlik kartının çipine karşı ya da Vietnam’ın elektronik kimlik hesabı olan VNeID üzerinden biyometrik karşılaştırmayla elektronik hesap açılışına izin verir. 31 Ağustos 2025’ten beri yürürlükte olan Circular 25/2025/TT-NHNN onu değiştirir ancak bu yolu korur. 1 Aralık 2025’ten beri çipli kimlik ya da elektronik kimlikle yüz yüze açılış da biyometrik eşleştirme gerektirir.
1 Ocak 2025’ten beri Circular 17/2024 uyarınca bireysel müşterilerin bir ödeme hesabından para çekmek ya da elektronik ödeme yapmak için eşleştirilmiş biyometrik verilere ihtiyacı vardır. 1 Temmuz 2024’ten beri Decision 2345/QĐ-NHNN, bireylerin 10 milyon VND’yi ya da günlük 20 milyon VND’yi aşan çevrim içi transferleri için biyometrik kimlik doğrulama şart koşmuştur. SBV bu kuralı o tarihten sonra Circular 50/2024/TT-NHNN içine taşımıştır.
Şimdi yapılacaklar. Ödeme hesaplarını elektronik olarak açan bir bankaysanız her açılışın, Circular 17/2024’ün Madde 16(1)(b)’sinin şart koştuğu biyometrik eşleştirmeyi içerdiğini kontrol edin.
Tayland. Mevduat hesabı açılışı için KYC’ye ilişkin BOT Notification FPG. 19/2562, daha sıkı doğrulamayla dijital kanallar üzerinden yüz yüze olmayan açılışa izin verir. Bir banka müşteriyi yüz yüze olmayan yöntemle kendisi doğruladığında madde 5.3.2(1.2), bir fotoğrafın, canlılık tespitinin ve biyometrik karşılaştırmanın şahsen yapılan kontrolün yerini tutmasını şart koşar. Bu yolda banka ayrıca kimlik verilerini güvenilir kaynaklara karşı doğrulamak zorundadır. Madde 5.3.2(2), bankanın bunun yerine NDID platformu gibi bir dijital kimlik sistemi kullanmasına izin verir. Bu yol, bankanın kendi doğrulamasından en az eşit etkinlikte olmalıdır.
Şimdi yapılacaklar. Mevduat hesaplarını kendi yüz yüze olmayan doğrulamanızla açıyorsanız madde 5.3.2’nin şart koştuğu ek yazılı süreci belirleyin. Süreç; akıllı kartın, devlet sisteminin veya canlılık tespitinin kullanılamadığı durumları kapsar.
Altı kural yan yana
Wajib (Endonezce) ve phải (Vietnamca) ikisi de “zorunludur” anlamına gelir.
Kimlik kanıtı
| Ülke | Güvenilir veri kaynağı | Biyometri ve canlılık |
|---|---|---|
| Filipinler | Zorunlu (M-2025-012) | Biyometrik faktör anılıyor (1170); canlılık belirtilmemiş |
| Malezya | Zorunlu, shall (¶8.9) | İzinli, may (¶8.10); daha yüksek riskli hesaplar için zorunlu, shall (Ek 4) |
| Singapur | Zorunlu, shall (626 ¶6.9; PSN01/02 aynı) | Belirtilmemiş |
| Endonezya | Wajib (Md. 21(5)) | Wajib (Md. 21(5)); canlılık belirtilmemiş |
| Vietnam | Phải (Md. 16(1)(b)) | Phải (Md. 16(1)(b)); canlılık belirtilmemiş |
| Tayland | Zorunlu, must (5.3.2(1.2)); NDID kullanılabilir, can (5.3.2(2)) | Zorunlu, must (5.3.2(1.2)) |
Filipinler: National ID Check; NIDAS entegrasyonu için talimat verilmiştir. Endonezya: yalnızca yüz yüze olmayan elektronik yol. Tayland: bankanın kendi uzaktan doğrulaması; bir NDID yolu en az eşit etkinlikte olmalıdır.
Güvence ve yönetişim
| Ülke | Bağımsız değerlendirme | Onay, bildirim veya raporlama |
|---|---|---|
| Filipinler | Belirtilmemiş | Belirtilmemiş |
| Malezya | Zorunlu, shall (¶8.22) | Zorunlu, shall (¶8.1; ¶10–11) |
| Singapur | Bankalar: belirtilmemiş; PSP’ler: zorunlu, shall (¶7.37 / ¶6.37) | Bankalar: belirtilmemiş; PSP’ler: zorunlu, shall (¶7.38 / ¶6.38) |
| Endonezya | Belirtilmemiş | Belirtilmemiş |
| Vietnam | Belirtilmemiş | Belirtilmemiş |
| Tayland | Belirtilmemiş | Zorunlu, shall (5.5) |
Malezya: Yönetim Kurulu onayı ve belirli durumlarda BNM bildirimi ya da onayı. Singapur: PSN01 / PSN02 maddeleri; PSP yükümlülüğü MAS’a bir rapordur. Tayland: öngörülen süreçten sapmak için BOT onayı.
Ülkeler arası okuma. Alıntılanan kurallarda canlılık yalnızca Malezya’da ve Tayland’da anılır. Alıntılanan kurallar çözümün bağımsız değerlendirmesini yalnızca Malezya’da ve ödeme hizmet sağlayıcıları için Singapur’da şart koşar. Bir hücrede “belirtilmemiş” yazıyorsa alıntılanan kural bu konuda sessizdir; adımı isteğe bağlı saymadan önce rehberlere ve diğer kurallara bakın.
eKYC’nin riskleri ve sınırları
eKYC, en zayıf adımı kadar güçlüdür: veri kaynağı, yüz eşleştirme, canlılık kontrolü ya da yakalamanın bütünlüğü. Daha sıkı bir eşik daha fazla saldırıyı durdurabilir, ancak daha fazla gerçek başvuru sahibini reddedebilir ya da daha fazla vakayı manuel incelemeye gönderebilir. Aşağıdaki riskler, düzenleyici kurumların ve standart kuruluşlarının ortaya koyduğu tipolojilerdir.
Deepfake’ler ve diğer sunum saldırıları
2022’de Avrupa Birliği Siber Güvenlik Ajansı (ENISA), fotoğraf, video tekrarı, 3D maske ve deepfake saldırılarını uzaktan kimlik ispatına yönelik başlıca yüz sunum saldırıları olarak belirledi. FATF, Temmuz 2026’da, deepfake’ler ve sentetik kimlikler dâhil yapay zekânın kötüye kullanımının, sanal varlıkları içeren dolandırıcılık ve aklama düzenlerinde arttığını bildirdi. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi’nin (UNODC) 2026 Güneydoğu Asya tehdit değerlendirmesi, üretken yapay zekâyı ve deepfake’leri ortaya çıkan teknoloji eğilimleri arasında ele alır.
Enjeksiyon saldırıları
ENISA, video enjeksiyonunun bir sunum saldırısı olmadığını belirtir: içerik yakalama sürecine enjekte edilir ve cihaz kamerasını atlar. Yalnızca kameraya gösterileni değerlendiren bir kontrol bunu ele almak için tasarlanmamıştır. ISO/IEC 30107-3:2023, sunum saldırısı tespitinin (PAD) nasıl test edileceğini belirler; yakalama cihazındaki saldırıları kapsar ve diğerlerini kapsam dışı sayar. Sunum ve enjeksiyon saldırılarını ayrı ayrı sorun; herhangi bir PAD testi için de hangi sürümü izlediğini, kimin yürüttüğünü ve ne zaman yürüttüğünü sorun.
Malezya’da bağımsız değerlendirme, yüz tanıma, canlılık tespiti ve kimlik doğrulamanın “breakthrough” (aşma) testlerini içermelidir (Ek 3). Canlılık testi ISO/IEC 30107-3’ü izleyebilir; ancak kuruluşlar sağlayıcının, mevcut olduğunda modül sertifikalarını, örneğin canlılık için ISO 30107-3’ü alması gerektiğini de sağlamak zorundadır (¶8.22(ii)).
Sahte ve değiştirilmiş belgeler
Uzaktan bir kontrolde ilk soru, belgenin gerçek olup olmadığıdır (bkz. Adım 1). ENISA, e-pasaport gibi çip tabanlı belgelerin açık anahtarlı kriptografiyle doğrulanabileceğini; bu nedenle raporunun yüz ile belge arasındaki bağa yönelik saldırılara odaklandığını belirtir.
Para kuryesi hesapları ve devredilen kimlikler
eKYC, gerçek bir kimliğin ve onu ibraz eden kişinin eşleştiğini doğrulayabilir; hesabın sonradan nasıl kullanılacağını gösteremez. Singapur’un bildirdiği ve FATF, Egmont Group ve INTERPOL’ün 2023 tarihli raporunda yer alan bir olayda 147 kişi ulusal dijital kimliğini suç örgütlerine devretti. Örgütler bunu, dolandırıcılık gelirlerini aklamak için sekiz bankada uzaktan 276 hesap açmakta kullandı.
Büyük ölçekte uydurma başvurular
MAS’ın Notice 626’ya ilişkin rehberi, internet başvurularının diğer yüz yüze olmayan işlerden daha riskli olabileceğini belirtir: birden fazla uydurma başvuru yapmak kolaydır ve fiziksel belge yoktur.
Kontrol listesi: eKYC’yi başlatmadan veya seçmeden önce sorulacak sorular
Bu sorular belirli bir sağlayıcı varsaymaz; kendi akışınız için henüz yanıtlayamadıklarınızı işaretleyin. Bunları çalışan bir müşteri edinimi akışına eşleyen ekipler için NV Global KYC doğrulaması incelenebilir.
- Kurumumuzun türü ve pazarımız için hangi düzenleyici kurumun kuralı geçerli, hangi sürümü güncel ve hangi risk kademesine ya da güvence düzeyine ihtiyacımız var? İyi bir yanıt, aracı, sürümünü ve kademeyi adlandırır.
- Her pazarda hangi güvenilir veri kaynağını ve hangi koşullarla, örneğin müşteri rızasıyla, kullanabiliriz?
- Canlılık nasıl test ediliyor ve çözüm bağımsız olarak değerlendirildi mi? İyi bir yanıt, canlılık testini ve çözümü kimin değerlendirdiğini açıklar.
- Çözüm, enjeksiyon saldırılarını sunum saldırılarından ayrı olarak nasıl ele alıyor?
- MAS rehberinin yapılmasının kolay olduğunu belirttiği, tekrarlanan ya da bağlantılı başvuruları nasıl tespit ediyoruz? İyi bir yanıt, başvuruları birbirine bağlayan sinyalleri ve eşleştiklerinde ne olduğunu adlandırır.
- eKYC risk iştahını ve çerçevesini kurum içinde kim onaylıyor?
- Bir ulusal kimlik hizmeti kullanılamadığında yedek planımız nedir? İyi bir yanıt, hizmet çalışmadığında kullanılan alternatif kimlikleri ve doğrulama yolunu, ayrıca ona geçişi kimin onayladığını adlandırır.
Bu yedi soruyu bugün işlettiğiniz akış için yanıtlayın ve herhangi bir şeyi değiştirmeden önce akışın mevcut tamamlanma ve inceleme rakamlarını kaydedin.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya düzenleyici tavsiye niteliği taşımaz.
eKYC, müşteri durum tespitini uzak bir kanala taşır ve altı düzenleyici kurumun her biri bu geçiş için kendi koşullarını koyar. Kurallar; güvenilir veri kaynağı, canlılığın anılıp anılmadığı ve çözümü kimin değerlendireceği ya da onaylayacağı konusunda farklılaşır. Bir pazarda geçen bir akışın, bir sonrakinde, güncel kurala ve yukarıda anlatılan saldırı tipolojilerine göre kendi kontrolüne ihtiyacı vardır.