eKYC là gì? Nhận biết khách hàng điện tử ở Đông Nam Á

Ý nghĩa của eKYC, cách KYC điện tử vận hành, khác gì KYC truyền thống, và các quy tắc tại Philippines, Malaysia, Singapore và nhiều nước khác.
Nhận biết khách hàng điện tử (eKYC) có nghĩa là xác minh danh tính của khách hàng và hoàn tất các bước nhận biết khách hàng (Know Your Customer, KYC) qua kênh trực tuyến hoặc di động thay vì trực tiếp. eKYC thường kết hợp kiểm tra giấy tờ, các nguồn dữ liệu đáng tin cậy, đối sánh khuôn mặt và phát hiện thực thể sống (liveness detection). Cơ quan quản lý ở sáu quốc gia Đông Nam Á được đề cập dưới đây cho phép eKYC theo quy tắc quốc gia của mình.
Philippines, Malaysia và Singapore được trình bày chi tiết nhất; Indonesia, Việt Nam và Thái Lan được trình bày ngắn gọn hơn. Quy tắc mang tính quốc gia, vì vậy đừng coi cách tiếp cận của một quốc gia là chuẩn mực của cả khu vực.
eKYC là gì?
Hãy bắt đầu từ những gì không thay đổi. Các quy tắc thẩm định khách hàng (CDD) yêu cầu các tổ chức nhận dạng khách hàng và xác minh danh tính của họ; KYC là quy trình dùng để đáp ứng nghĩa vụ đó (xem xác minh KYC). Khuyến nghị 10 của Financial Action Task Force (FATF) đòi hỏi việc xác minh bằng các giấy tờ, dữ liệu hoặc thông tin gốc đáng tin cậy, độc lập. eKYC đáp ứng cùng nghĩa vụ đó qua một kênh từ xa.
Hai cơ quan quản lý định nghĩa nó theo cách tương tự. Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) định nghĩa e-KYC là “quy trình xác minh bằng phương tiện điện tử các thông tin định danh của một khách hàng” (trích dịch) trong Circular No. 1170 năm 2023 của mình. Bank Negara Malaysia (BNM), trong Policy Document on e-KYC, định nghĩa đó là việc thiết lập quan hệ kinh doanh và thực hiện CDD bằng phương tiện điện tử, kể cả qua kênh trực tuyến và di động.
Với các tổ chức, lợi ích là phạm vi tiếp cận: khách hàng có thể được tiếp nhận mà không cần đến chi nhánh. BSP Circular No. 1170 gắn việc sử dụng phân tầng, dựa trên rủi ro các hệ thống định danh số với việc hỗ trợ tài chính toàn diện. Hướng dẫn về định danh số (Guidance on Digital ID) của FATF (tháng 3/2020) nhằm giúp chính phủ và các đơn vị chịu sự quản lý quyết định cách các hệ thống định danh số có thể được dùng cho một số yếu tố của thẩm định khách hàng theo Khuyến nghị 10 (đoạn 1). Hướng dẫn này cũng nêu rằng các hệ thống định danh số giảm thiểu được rủi ro của chúng có thể củng cố CDD và các biện pháp kiểm soát phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố (AML/CFT), hỗ trợ tài chính toàn diện, cải thiện trải nghiệm khách hàng và giảm chi phí (đoạn 10–11).
eKYC có mang cùng một ý nghĩa ở Ấn Độ không?
Ở Ấn Độ, e-KYC thường có nghĩa là xác minh qua hệ thống Aadhaar. Ở đây, eKYC mang nghĩa mà sáu cơ quan quản lý dưới đây dùng: xác minh và thẩm định điện tử theo quy tắc quốc gia.
eKYC và KYC truyền thống
KYC truyền thống và eKYC phục vụ cùng các nghĩa vụ thẩm định. Điều thay đổi là kênh, và cùng với đó là bằng chứng mà tổ chức có thể nhìn thấy.
| Khía cạnh | KYC truyền thống | eKYC |
|---|---|---|
| Kênh | Trực tiếp, tại chi nhánh hoặc văn phòng | Kênh trực tuyến hoặc di động |
| Bằng chứng danh tính | Một giấy tờ vật lý do nhân viên kiểm tra | Ảnh hoặc dữ liệu đọc từ chip của giấy tờ tùy thân do chính phủ cấp, được đối chiếu với dữ liệu đáng tin cậy |
| Ai kiểm tra | Nhân viên | Phần mềm, kèm nhân viên rà soát |
| Liveness | Nhân viên gặp khách hàng trực tiếp | Phát hiện thực thể sống kiểm tra rằng có một người thật hiện diện khi thu thập dữ liệu |
| Chuẩn mực quy định | Áp dụng các quy tắc thẩm định khách hàng | Áp dụng cùng các quy tắc CDD (ví dụ về Singapore bên dưới) |
| Rủi ro điển hình | Giấy tờ giả hoặc bị chỉnh sửa mà nhân viên bỏ sót; sai sót của con người | Tấn công giả mạo và tấn công tiêm luồng video; hồ sơ đăng ký giả mạo ở quy mô lớn (xem phần rủi ro) |
eKYC vận hành như thế nào, từng bước
Quy trình eKYC thường gồm năm bước, khác nhau theo từng quốc gia và nhà cung cấp. Bằng chứng nào được dùng, theo thứ tự nào, phụ thuộc vào quy tắc của cơ quan quản lý và đánh giá rủi ro của tổ chức. Hãy coi mỗi bước là một điểm cần đo lường trước khi thay đổi bất cứ điều gì, và so sánh mọi chỉ số trong các khoảng thời gian bằng nhau trước và sau khi thay đổi.
Bước 1: Thu thập giấy tờ tùy thân
Khách hàng gửi thông tin danh tính và một hình ảnh, hoặc dữ liệu đọc từ chip, của giấy tờ tùy thân do chính phủ cấp. Sau đó tổ chức kiểm tra giấy tờ có xác thực hay không, một trong các biện pháp mà BNM liệt kê (xem phần Malaysia bên dưới).
Cần đo gì. Tỷ lệ đạt ngay lần đầu (số lần thu thập đạt ÷ số lần thu thập đã bắt đầu) và tỷ lệ bỏ dở ở bước này (số người đăng ký rời đi ÷ số người đăng ký đến bước này). Nếu tỷ lệ đạt thấp, hãy tách các lỗi theo thiết bị và lỗi thu thập trước khi siết chặt việc kiểm tra giấy tờ.
Bước 2: Đối chiếu với nguồn đáng tin cậy
Khi có nguồn của chính phủ hoặc được chính phủ bảo lãnh, tổ chức đối chiếu dữ liệu đã thu thập với nguồn đó. Chẳng hạn ở Singapore, Monetary Authority of Singapore (MAS) chấp nhận Myinfo là một nguồn như vậy (xem phần Singapore bên dưới).
Cần đo gì. Tỷ lệ khớp, lỗi và hết thời gian chờ (mỗi tỷ lệ ÷ số yêu cầu gửi tới nguồn đáng tin cậy), và tỷ lệ bỏ dở trong lúc người đăng ký chờ. Khi hết thời gian chờ chiếm ưu thế, hãy bắt đầu từ thời gian phản hồi của nguồn.
Bước 3: Đối sánh khuôn mặt với giấy tờ tùy thân
Xác minh khuôn mặt (1:1) so sánh khuôn mặt trực tiếp của khách hàng với ảnh trên giấy tờ tùy thân, trong chip của giấy tờ, hoặc trong một cơ sở dữ liệu đăng ký. BNM liệt kê việc đối sánh sinh trắc học với giấy tờ tùy thân do chính phủ cấp trong các biện pháp của mình (xem phần Malaysia bên dưới).
Cần đo gì. Tỷ lệ không khớp trong số những người đăng ký là người thật (số lần không khớp ÷ số người đăng ký thật đến bước đối sánh), vì mỗi trường hợp có thể là một người đăng ký bị mất. Hãy xem xét thủ công một mẫu các trường hợp không khớp trước khi thay đổi thiết lập đối sánh.
Bước 4: Xác nhận Liveness
Phát hiện thực thể sống kiểm tra rằng mẫu sinh trắc học đến từ một người thật đang hiện diện khi thu thập. Policy Document của BNM mô tả mục đích của biện pháp này là bảo đảm khách hàng là một đối tượng sống chứ không phải kẻ mạo danh dùng ảnh, video hoặc mặt nạ khuôn mặt tổng hợp. Các cuộc tấn công vượt qua hoàn toàn camera là một vấn đề khác, được nêu trong phần rủi ro.
Cần đo gì. Tỷ lệ từ chối Liveness (số lần từ chối ÷ số lần kiểm tra Liveness) và việc những người đăng ký bị từ chối làm gì tiếp theo: thử lại hay rời đi. Trước khi siết thiết lập Liveness, hãy ghi lại cả hai tỷ lệ, vì sự bảo vệ bổ sung phải trả giá bằng tỷ lệ hoàn tất.
Số liệu minh họa, không phải chuẩn so sánh: trước thay đổi, 40 lượt từ chối ÷ 1.000 lượt kiểm tra Liveness = 4%; sau thay đổi, 60 ÷ 1.000 = 6%. Nếu 10 trong số 20 người đăng ký bị từ chối thêm thử lại và đạt, tỷ lệ hoàn tất ở bước này giảm 10 ÷ 1.000, tức một điểm phần trăm. Chỉ giữ thay đổi nếu mức mất này nằm trong giới hạn bạn đã đặt trước khi thử nghiệm.
Bước 5: Sàng lọc và quyết định
Kết quả thường làm đầu vào cho thẩm định khách hàng của tổ chức. Điều đó có nghĩa là đánh giá rủi ro, sàng lọc danh sách trừng phạt và cá nhân có ảnh hưởng chính trị (PEP), và quyết định phê duyệt, từ chối hoặc chuyển cấp cao hơn.
Cần đo gì. Tỷ lệ thẩm định thủ công (số hồ sơ chuyển thẩm định ÷ số hồ sơ đã quyết định) và thời gian người đăng ký chờ ở đó trước khi bỏ dở. Nếu hàng đợi tăng, hãy tìm các quy tắc chuyển hồ sơ sang thẩm định trước khi thêm người thẩm định, và theo dõi quy mô hàng đợi cùng thời gian chờ.
eKYC ở Đông Nam Á: bức tranh từng quốc gia
Bảng cho thấy văn bản eKYC chính của mỗi quốc gia và loại giấy tờ tùy thân hoặc nguồn dữ liệu mà văn bản đó dẫn tới. Các đoạn bên dưới tóm tắt các điều kiện chính của từng cơ quan quản lý; đó không phải danh sách đầy đủ các yêu cầu.
| Quốc gia | Cơ quan quản lý và quy tắc chính | Giấy tờ tùy thân quốc gia hoặc nguồn đáng tin cậy |
|---|---|---|
| Philippines | Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP): Circular No. 1170 (2023) | Căn cước quốc gia của Philippine Identification System (PhilSys); National ID Check |
| Malaysia | Bank Negara Malaysia (BNM): Policy Document on e-KYC (có hiệu lực từ ngày 15/4/2024) | MyKad (National Registration Identity Card, NRIC) hoặc hộ chiếu |
| Singapore | Monetary Authority of Singapore (MAS): Notice 626 dành cho ngân hàng | Singpass (danh tính số quốc gia) và Myinfo |
| Indonesia | Otoritas Jasa Keuangan (OJK): OJK Regulation No. 8 of 2023 | Dữ liệu dân cư do cơ quan có thẩm quyền nắm giữ |
| Việt Nam | Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN): Thông tư số 17/2024/TT-NHNN quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, đã được sửa đổi | Chip trên thẻ căn cước công dân hoặc VNeID; sinh trắc học đã được đối sánh trước đó với chúng |
| Thái Lan | Bank of Thailand (BOT): Notification FPG. 19/2562 (tài khoản tiền gửi) | Thẻ căn cước quốc gia dạng thẻ thông minh; National Digital ID (NDID), nếu hiệu quả ít nhất tương đương |
Đã kiểm tra ngày 3/11/2026 (Indonesia: 28/10/2026). Quy tắc và dự thảo thay đổi, vì vậy hãy xác nhận phiên bản hiện hành với từng cơ quan quản lý. Tên văn bản của Indonesia và Thái Lan là bản dịch tiếng Anh không chính thức; các thông tư của Việt Nam được dẫn từ Công báo. Mục Thái Lan dựa trên thông báo năm 2019 trong bản dịch tiếng Anh không chính thức, mà BOT liệt kê là còn hiệu lực trong danh mục cập nhật ngày 30/10/2026. Từ ngày 1/4/2026, BOT Notification 18/2569 bổ sung các quy tắc nhận dạng tài khoản tiền gửi lên trên thông báo đó, chẳng hạn thẻ căn cước dạng thẻ thông minh đối với công dân Thái Lan trừ khi không thể sử dụng.
Philippines. BSP Circular No. 1170 chấp nhận thẻ PhilID, dạng vật lý hoặc dạng số, là bằng chứng danh tính chính thức và đủ, với điều kiện được xác thực phù hợp. Điều tương tự áp dụng cho PhilSys Card Number (PCN) hoặc dữ liệu phái sinh của PhilSys Number (PSN). Thông tư cũng cho phép eKYC dùng các hệ thống định danh số. Khi việc truy cập được phân tầng theo mức bảo đảm, thông tư yêu cầu các chính sách eKYC phân tầng hoặc dựa trên rủi ro, trong đó các tầng cao hơn đòi hỏi mức bảo đảm cao hơn.
Philippine Statistics Authority (PSA) mô tả việc xác minh PhilSys là đối chiếu với thông tin nhân khẩu học và sinh trắc học của người đã đăng ký. BSP Memorandum M-2025-012 (tháng 4/2025) yêu cầu các tổ chức được giám sát chấp nhận mọi định dạng của National ID là bằng chứng danh tính hợp lệ và đủ. Bản ghi nhớ nêu ba định dạng: thẻ National ID, National ID dạng giấy và Digital National ID.
Bản ghi nhớ cũng yêu cầu các tổ chức được giám sát xác minh từng định dạng qua National ID Check, một trang web của PSA. Theo lời của PSA, trang web đó hoạt động tương tự PhilSys Check, công cụ kiểm tra bằng mã QR của PSA đối với PhilID (trích dịch). Các tổ chức phải ưu tiên National ID trong danh sách giấy tờ tùy thân được chấp nhận của mình, cùng với các giấy tờ tùy thân khác do chính phủ cấp được công nhận. Bản ghi nhớ chỉ đạo (enjoins) họ tích hợp với National ID Authentication Services (NIDAS) qua cổng National ID eVerify.
BSP đã công bố một dự thảo bản ghi nhớ về xác thực National ID để lấy ý kiến; hạn nhận ý kiến là ngày 12/8/2026. Dự thảo sẽ đi xa hơn và yêu cầu các tổ chức do BSP giám sát tích hợp, khi phù hợp, với NIDAS cho thẩm định khách hàng. Tối thiểu, xác thực National ID sẽ là một phần của việc tiếp nhận khách hàng và cập nhật tài khoản dựa trên rủi ro. Theo dự thảo, các giấy tờ tùy thân hợp lệ khác vẫn có thể được sử dụng trên cơ sở rủi ro, đặc biệt khi không xuất trình National ID hoặc NIDAS không khả dụng.
Cần làm gì ngay. Nếu bạn chịu sự giám sát của BSP, hãy xác minh National ID ở mọi định dạng qua National ID Check, như M-2025-012 yêu cầu. Hãy lên kế hoạch tích hợp NIDAS: bản ghi nhớ đã chỉ đạo việc này, và dự thảo sẽ yêu cầu việc này cho CDD theo hai giai đoạn tùy loại tổ chức.
Malaysia. Policy Document có hiệu lực từ ngày 15/4/2024 và thay thế phiên bản năm 2020. Văn bản áp dụng cho ngân hàng được cấp phép, ngân hàng đầu tư, ngân hàng Hồi giáo, công ty bảo hiểm nhân thọ và nhà điều hành takaful gia đình. Văn bản cũng bao gồm các tổ chức tài chính phát triển được quy định, doanh nghiệp dịch vụ tiền tệ được cấp phép và tổ chức phát hành công cụ thanh toán được chỉ định đã được phê duyệt, kể cả các tổ chức Hồi giáo. Mỗi tổ chức phải có sự phê duyệt của Hội đồng quản trị (Board) về khẩu vị rủi ro và khuôn khổ nội bộ cho eKYC.
Policy Document cho phép tiếp nhận từ xa đối với cá nhân và pháp nhân. Kiểm tra giấy tờ, đối sánh sinh trắc học và phát hiện thực thể sống là các biện pháp được liệt kê. Phụ lục 4 biến cả ba thành bắt buộc đối với tài khoản vãng lai và tiết kiệm, và đối với tài khoản đầu tư không hạn chế có tính năng rút tiền và chuyển tiền, được mở qua eKYC bởi khách hàng cá nhân hiện hữu chưa có tài khoản nào trong số đó. Các tổ chức phải bảo đảm giải pháp được một đơn vị đánh giá bên ngoài độc lập đánh giá.
Các đoạn 8.20–8.21 bao quát các quyết định eKYC được tự động hóa, toàn bộ hoặc một phần, bằng trí tuệ nhân tạo, học máy hoặc các thuật toán dự đoán khác. Với các giải pháp đó, các tổ chức phải duy trì khả năng của giải pháp trong việc phân biệt việc tiếp nhận thật với không thật và phải giảm thiểu tỷ lệ chấp nhận sai (False Acceptance Rate, FAR). Theo chú thích 8, các quy tắc FAR này không áp dụng cho việc tự động hóa không dùng các thuật toán như vậy.
Với các giải pháp đó, theo Phụ lục 2, FAR trên 3% kích hoạt việc đánh giá rủi ro để thông báo cho Hội đồng quản trị. FAR trên 5% trong bất kỳ hai tháng nào của một giai đoạn bốn tháng kích hoạt việc thông báo cho BNM.
Các đối tượng được cấp phép, chẳng hạn ngân hàng, và các tổ chức tài chính phát triển được quy định phải thông báo cho BNM trước khi triển khai lần đầu một giải pháp dựa trên thuật toán hoặc thay đổi nhà cung cấp công nghệ. Điều tương tự áp dụng lần đầu họ dùng eKYC cho pháp nhân hoặc cho các sản phẩm rủi ro cao hơn không có biện pháp bảo vệ chuyển khoản tín dụng. Họ có thể tiến hành sau 14 ngày làm việc kể từ khi BNM nhận được hồ sơ đầy đủ (đoạn 10).
Đoạn 11 bao quát các đơn vị đổi tiền và nhà cung cấp dịch vụ chuyển tiền được cấp phép, và các tổ chức phát hành phi ngân hàng công cụ thanh toán được chỉ định đã được phê duyệt (kể cả các tổ chức Hồi giáo). Các tổ chức này phải có sự phê duyệt bằng văn bản của BNM trước khi triển khai eKYC hoặc thay đổi nhà cung cấp công nghệ.
Cần làm gì ngay. Trước khi triển khai, hãy kiểm tra xem đoạn 10 hay đoạn 11 áp dụng cho giấy phép của bạn. Hãy xác nhận rằng một đơn vị đánh giá bên ngoài độc lập, có uy tín đã đánh giá giải pháp của nhà cung cấp của bạn. Hãy rà soát hoặc xác nhận lại các yêu cầu tại đoạn 8.22 này ít nhất ba năm một lần, hoặc bất cứ khi nào giải pháp thay đổi đáng kể (¶8.24). Nếu các quyết định được tự động hóa bằng thuật toán dự đoán, hãy thiết lập việc theo dõi FAR đối chiếu với các ngưỡng kích hoạt 3% và 5% trước khi triển khai.
Singapore. Trên trang Digital ID và e-KYC của mình, MAS nêu rằng cơ quan này coi Myinfo là nguồn đáng tin cậy và độc lập để xác minh dữ liệu khách hàng. Các tổ chức tài chính có thể dùng Myinfo để tiếp nhận khách hàng với sự đồng ý rõ ràng của khách hàng, và khi dùng Myinfo, MAS không yêu cầu thêm giấy tờ nhận dạng. Trang đó được cập nhật lần cuối vào tháng 12/2021.
Notice 626 (sửa đổi lần gần nhất ngày 30/6/2025) áp dụng cho ngân hàng và yêu cầu CDD không gặp mặt trực tiếp của họ phải chặt chẽ ít nhất bằng CDD gặp mặt trực tiếp. Các MAS Notice PSN01 và PSN02 (sửa đổi lần gần nhất ngày 30/6/2025) đặt cùng quy tắc cho các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán (PSP). Sau lần tiếp xúc kinh doanh không gặp mặt trực tiếp đầu tiên, PSP cũng phải chỉ định một kiểm toán viên bên ngoài hoặc một chuyên gia tư vấn độc lập có đủ năng lực để đánh giá các chính sách không gặp mặt trực tiếp của mình. PSP phải nộp báo cáo cho MAS trong vòng một năm kể từ lần tiếp xúc đó. Theo PSN01, không quy tắc nào trong số này áp dụng cho các giao dịch đổi tiền được chỉ định.
Cần làm gì ngay. Hãy xác nhận MAS Notice nào bao quát giấy phép của bạn, và nếu bạn dùng Myinfo, hãy kiểm tra rằng luồng của bạn ghi nhận sự đồng ý rõ ràng của khách hàng. Nếu bạn là PSP, hãy đưa việc đánh giá bên ngoài vào kế hoạch triển khai. Hãy lên lịch nộp báo cáo cho MAS trong vòng một năm kể từ lần tiếp xúc kinh doanh không gặp mặt trực tiếp đầu tiên của bạn (PSN01 ¶7.38, PSN02 ¶6.38).
Indonesia. OJK Regulation No. 8 of 2023 đề cập đến phòng, chống rửa tiền và các chương trình liên quan trong lĩnh vực dịch vụ tài chính. Văn bản cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ tài chính do OJK giám sát xác minh khách hàng trực tiếp, qua cuộc gặp điện tử gặp mặt trực tiếp, hoặc bằng phương tiện điện tử không gặp mặt trực tiếp. Theo Điều 21(5), tuyến không gặp mặt trực tiếp phải dùng dữ liệu dân cư và ít nhất hai yếu tố xác thực. Các yếu tố đó là điều khách hàng là và điều khách hàng có. Phần giải thích định nghĩa dữ liệu dân cư là dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền nắm giữ, chẳng hạn dữ liệu dân cư thuộc Bộ Nội vụ.
Cần làm gì ngay. Hãy kiểm tra luồng không gặp mặt trực tiếp của bạn đối chiếu với Điều 21(5). Nếu một bên thứ ba cung cấp phần mềm hoặc phần cứng xác minh, hãy có thỏa thuận bằng văn bản với bên đó mà Điều 22 yêu cầu.
Việt Nam. Thông tư số 17/2024/TT-NHNN cho phép mở tài khoản điện tử với đối sánh sinh trắc học so với chip trên thẻ căn cước công dân hoặc qua VNeID, tài khoản định danh điện tử của Việt Nam. Thông tư số 25/2025/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 31/8/2025, sửa đổi thông tư này nhưng vẫn giữ tuyến này. Từ ngày 1/12/2025, việc mở tài khoản trực tiếp bằng thẻ có chip hoặc giấy tờ định danh điện tử cũng yêu cầu đối sánh sinh trắc học.
Từ ngày 1/1/2025, theo Thông tư số 17/2024/TT-NHNN, khách hàng cá nhân cần có dữ liệu sinh trắc học đã được đối sánh để rút tiền hoặc thanh toán điện tử từ tài khoản thanh toán. Từ ngày 1/7/2024, Quyết định số 2345/QĐ-NHNN yêu cầu xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch chuyển tiền trực tuyến của cá nhân trên 10 triệu đồng, hoặc trên 20 triệu đồng mỗi ngày. Từ đó NHNN đã chuyển quy tắc này vào Thông tư số 50/2024/TT-NHNN.
Cần làm gì ngay. Nếu bạn là ngân hàng mở tài khoản thanh toán bằng phương thức điện tử, hãy kiểm tra rằng mỗi lần mở tài khoản đều bao gồm đối sánh sinh trắc học mà điểm b khoản 1 Điều 16 của Thông tư 17/2024 yêu cầu.
Thái Lan. BOT Notification FPG. 19/2562, về KYC khi mở tài khoản tiền gửi, cho phép mở tài khoản không gặp mặt trực tiếp qua kênh số, với việc xác minh nghiêm ngặt hơn. Khi một ngân hàng tự xác minh khách hàng không gặp mặt trực tiếp, điều khoản 5.3.2(1.2) yêu cầu ảnh chụp, phát hiện thực thể sống và so sánh sinh trắc học để thay thế cho việc kiểm tra trực tiếp. Trên tuyến đó, ngân hàng cũng phải xác minh dữ liệu giấy tờ tùy thân đối chiếu với các nguồn đáng tin cậy. Điều khoản 5.3.2(2) cho phép ngân hàng dùng một hệ thống định danh số như nền tảng NDID thay thế. Tuyến đó phải có hiệu quả ít nhất tương đương với việc xác minh của chính ngân hàng.
Cần làm gì ngay. Nếu bạn mở tài khoản tiền gửi bằng cách xác minh không gặp mặt trực tiếp của riêng mình, hãy thiết lập quy trình bằng văn bản bổ sung mà điều khoản 5.3.2 yêu cầu. Quy trình này bao quát các trường hợp thẻ thông minh, hệ thống của chính phủ hoặc phát hiện thực thể sống không khả dụng.
Sáu bộ quy tắc đặt cạnh nhau
Wajib (tiếng Indonesia) và phải (tiếng Việt) đều mang nghĩa bắt buộc (“must” trong tiếng Anh).
Bằng chứng danh tính
| Quốc gia | Nguồn dữ liệu đáng tin cậy | Sinh trắc học và Liveness |
|---|---|---|
| Philippines | Bắt buộc (M-2025-012) | Nêu yếu tố sinh trắc học (1170); không nêu Liveness |
| Malaysia | Phải (shall) (¶8.9) | Có thể (may) (¶8.10); phải (shall) đối với tài khoản rủi ro cao hơn (Phụ lục 4) |
| Singapore | Phải (shall) (626 ¶6.9; PSN01/02 tương tự) | Không nêu |
| Indonesia | Wajib (Điều 21(5)) | Wajib (Điều 21(5)); không nêu Liveness |
| Việt Nam | Phải (Điều 16(1)(b)) | Phải (Điều 16(1)(b)); không nêu Liveness |
| Thái Lan | Phải (must) (5.3.2(1.2)); NDID có thể (can) (5.3.2(2)) | Phải (must) (5.3.2(1.2)) |
Philippines: National ID Check, với việc tích hợp NIDAS được chỉ đạo. Indonesia: chỉ tuyến điện tử không gặp mặt trực tiếp. Thái Lan: việc xác minh từ xa của chính ngân hàng; tuyến NDID phải có hiệu quả ít nhất tương đương.
Bảo đảm và quản trị
| Quốc gia | Đánh giá độc lập | Phê duyệt, thông báo hoặc báo cáo |
|---|---|---|
| Philippines | Không nêu | Không nêu |
| Malaysia | Phải (shall) (¶8.22) | Phải (shall) (¶8.1; ¶10–11) |
| Singapore | Ngân hàng: không nêu; PSP: phải (shall) (¶7.37 / ¶6.37) | Ngân hàng: không nêu; PSP: phải (shall) (¶7.38 / ¶6.38) |
| Indonesia | Không nêu | Không nêu |
| Việt Nam | Không nêu | Không nêu |
| Thái Lan | Không nêu | Phải (shall) (5.5) |
Malaysia: sự phê duyệt của Hội đồng quản trị, cùng việc thông báo hoặc phê duyệt của BNM trong các trường hợp được xác định. Singapore: các điều khoản PSN01 / PSN02; nghĩa vụ của PSP là một báo cáo gửi MAS. Thái Lan: sự phê duyệt của BOT để lệch khỏi quy trình quy định.
Đọc xuyên suốt các quốc gia. Trong các quy tắc được dẫn, Liveness chỉ được nêu ở Malaysia và Thái Lan. Các quy tắc được dẫn chỉ yêu cầu đánh giá độc lập đối với giải pháp ở Malaysia và, đối với các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, ở Singapore. Khi một ô ghi “không nêu”, quy tắc được dẫn không đề cập; hãy kiểm tra hướng dẫn và các quy tắc khác trước khi coi bước đó là tùy chọn.
Rủi ro và giới hạn của eKYC
eKYC chỉ mạnh bằng bước yếu nhất của nó: nguồn dữ liệu, đối sánh khuôn mặt, kiểm tra Liveness, hoặc tính toàn vẹn của việc thu thập. Một ngưỡng chặt hơn có thể ngăn nhiều cuộc tấn công hơn, nhưng cũng có thể từ chối nhiều người đăng ký thật hơn hoặc chuyển nhiều hồ sơ hơn sang thẩm định thủ công. Các rủi ro dưới đây là các loại hình do cơ quan quản lý và tổ chức tiêu chuẩn nêu.
Deepfake và các tấn công giả mạo khác
Năm 2022, European Union Agency for Cybersecurity (ENISA) xác định các cuộc tấn công bằng ảnh, phát lại video, mặt nạ 3D và deepfake là các tấn công giả mạo (presentation attack) khuôn mặt chủ yếu nhằm vào chứng minh danh tính từ xa. FATF báo cáo vào tháng 7/2026 rằng việc lạm dụng trí tuệ nhân tạo, kể cả deepfake và danh tính tổng hợp, đang gia tăng trong các thủ đoạn gian lận và rửa tiền liên quan đến tài sản ảo. Bản đánh giá mối đe dọa Đông Nam Á năm 2026 của United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) đề cập AI tạo sinh và deepfake trong số các xu hướng công nghệ mới nổi.
Tấn công tiêm luồng video
ENISA lưu ý rằng việc tiêm luồng video (video injection) không phải là tấn công giả mạo: nội dung được tiêm vào quy trình thu thập và vượt qua camera của thiết bị. Một bước kiểm tra chỉ đánh giá những gì được hiển thị trước camera không được thiết kế để xử lý loại tấn công này. ISO/IEC 30107-3:2023 quy định cách kiểm thử phát hiện tấn công giả mạo (PAD); tiêu chuẩn này bao quát các cuộc tấn công tại thiết bị thu thập và coi mọi loại khác là ngoài phạm vi. Hãy hỏi riêng về tấn công giả mạo và tấn công tiêm luồng video, và với bất kỳ bài kiểm thử PAD nào, hỏi nó theo phiên bản nào, ai thực hiện và khi nào.
Ở Malaysia, đánh giá độc lập phải bao gồm các bài kiểm thử “breakthrough” (đột phá) đối với nhận diện khuôn mặt, phát hiện thực thể sống và xác minh giấy tờ (Phụ lục 3). Bài kiểm thử Liveness có thể theo ISO/IEC 30107-3, nhưng các tổ chức cũng phải bảo đảm nhà cung cấp có được các chứng nhận mô-đun khi có, chẳng hạn ISO 30107-3 đối với Liveness (¶8.22(ii)).
Giấy tờ giả và bị chỉnh sửa
Với kiểm tra từ xa, câu hỏi đầu tiên là giấy tờ có xác thực hay không (xem Bước 1). ENISA nhận xét rằng các giấy tờ dựa trên chip như hộ chiếu điện tử có thể được xác thực bằng mật mã khóa công khai, vì vậy báo cáo của cơ quan này tập trung vào các cuộc tấn công nhằm vào mối liên kết giữa khuôn mặt và giấy tờ.
Tài khoản trung gian và danh tính bị giao cho người khác
eKYC có thể xác nhận rằng một giấy tờ tùy thân thật và người xuất trình nó khớp nhau; nó không thể cho thấy tài khoản sẽ được dùng ra sao sau đó. Trong một vụ việc mà Singapore nêu trong báo cáo năm 2023 của FATF, Egmont Group và INTERPOL, 147 người đã giao danh tính số quốc gia của mình cho các đường dây tội phạm. Các đường dây này dùng danh tính đó để mở từ xa 276 tài khoản tại tám ngân hàng nhằm rửa tiền thu được từ gian lận.
Hồ sơ đăng ký giả mạo ở quy mô lớn
Hướng dẫn của MAS về Notice 626 nêu rằng các hồ sơ đăng ký qua internet có thể rủi ro hơn các giao dịch không gặp mặt trực tiếp khác: dễ tạo nhiều hồ sơ giả mạo, và không có giấy tờ vật lý.
Danh mục kiểm tra: câu hỏi cần đặt ra trước khi triển khai hoặc chọn eKYC
Các câu hỏi này không giả định nhà cung cấp cụ thể nào; hãy đánh dấu những câu mà bạn chưa trả lời được cho luồng của riêng mình. Các nhóm muốn đối chiếu chúng với một luồng tiếp nhận khách hàng đang vận hành có thể xem xác minh KYC của NV Global.
- Quy tắc của cơ quan quản lý nào áp dụng cho loại hình tổ chức và thị trường của chúng ta, phiên bản nào là hiện hành, và chúng ta cần tầng rủi ro hoặc mức bảo đảm nào? Một câu trả lời tốt nêu văn bản, phiên bản của nó và tầng.
- Chúng ta có thể dùng nguồn dữ liệu đáng tin cậy nào ở mỗi thị trường, và theo điều kiện nào, chẳng hạn sự đồng ý của khách hàng?
- Liveness được kiểm thử như thế nào, và giải pháp đã được đánh giá độc lập chưa? Một câu trả lời tốt mô tả bài kiểm thử Liveness và ai đã đánh giá giải pháp.
- Giải pháp xử lý tấn công tiêm luồng video tách biệt với tấn công giả mạo như thế nào?
- Chúng ta phát hiện các hồ sơ đăng ký lặp lại hoặc liên kết với nhau, mà hướng dẫn của MAS nêu là dễ tạo, như thế nào? Một câu trả lời tốt nêu các tín hiệu liên kết các hồ sơ và điều gì xảy ra khi chúng khớp nhau.
- Ai phê duyệt nội bộ khẩu vị rủi ro và khuôn khổ eKYC?
- Phương án dự phòng của chúng ta là gì nếu một dịch vụ giấy tờ tùy thân quốc gia không khả dụng? Một câu trả lời tốt nêu các giấy tờ tùy thân thay thế và tuyến xác minh được dùng khi dịch vụ ngừng hoạt động, và ai phê duyệt việc chuyển sang đó.
Hãy trả lời bảy câu hỏi này cho luồng bạn đang vận hành hôm nay, và ghi lại các số liệu hoàn tất và thẩm định hiện tại của nó trước khi thay đổi bất cứ điều gì.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không phải là tư vấn pháp lý hay tư vấn về quy định.
eKYC chuyển thẩm định khách hàng sang một kênh từ xa, và mỗi cơ quan trong sáu cơ quan quản lý đặt ra điều kiện riêng cho việc chuyển đó. Các quy tắc khác nhau ở nguồn đáng tin cậy, ở việc Liveness có được nêu hay không, và ở việc ai phải đánh giá hoặc phê duyệt giải pháp. Một luồng đạt yêu cầu ở một thị trường cần được kiểm tra riêng ở thị trường tiếp theo, đối chiếu với quy tắc hiện hành và các loại hình tấn công đã mô tả ở trên.