AML (aklama ile mücadele) nedir? KYC ile birlikte nasıl işler

AML nedir? AML programları FATF standartlarına göre nasıl işler, AML ile KYC arasındaki fark nedir ve Güneydoğu Asya’da AML’yi kimler düzenler?
Aklama ile mücadele (AML), bankaların ve bazı başka işletmelerin suç gelirlerinin aklanmasını (kara para aklama) önlemek, tespit etmek ve bildirmek için kullandığı kanunlar ve kontroller bütünüdür. Kimin kapsama gireceğini her ülkenin kanunu belirler; ülkeler bunu Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından belirlenen uluslararası bir standardı izleyerek yapar. Müşterilere yönelik kontroller olan Know Your Customer (KYC), AML’nin bir parçasıdır. Ülke örnekleri Filipinler, Singapur ve Malezya’dandır. Bir ülke için aktarılan kural yalnızca o ülkede geçerlidir.
Özetle
- Kimler: bankalar ve diğer finansal kuruluşlar, belirli finansal olmayan işletme ve meslekler ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları; her ülkenin kanunu bunları nasıl adlandırıyorsa öyle.
- Ne: bu makalenin gruplandırdığı hâliyle yedi program bileşeni: risk değerlendirmesi, müşteri durum tespiti (CDD), tarama, sürekli izleme, şüpheli işlem bildirimi (STR), kayıt saklama ve eğitim ile denetimi içeren iç kontroller.
- KYC nerede yer alır: KYC, CDD bileşenidir; müşteri edinimi sırasında ve ilişki boyunca uygulanır.
AML nedir?
Hukuki açıdan AML bir yükümlülükler bütünüdür: kanunlar ve düzenlemeler, finansal kuruluşların ve bazı başka işletmelerin suç gelirlerinin aklanmasını önleyen, tespit eden ve bildiren iç kontroller yürütmesini şart koşar. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC)‘nin ifadesiyle, “Suç gelirlerinin aklanması, suç gelirlerinin yasa dışı kökenini gizlemek amacıyla işlenmesidir” (çeviri). Aynı genel bakış, sürecin tipik olarak üç aşamadan geçtiğini söyler. Yerleştirme, “fonları suçla doğrudan ilişkisinden uzaklaştırmak”, katmanlama ise “takibi boşa çıkarmak için izi gizlemek” (çeviri) olarak tanımlanır. Bütünleştirme, “parayı, meşru görünen kaynaklardan suçlunun kullanımına sunmaktır” (çeviri). Suç tanımını her ülke kendi kanununda yapar ve ifadeler farklılık gösterebilir. UNODC, sürecin suçlular için neden önemli olduğunu da açıklar: aklama, “suçlunun bu kazançlardan, kaynağını tehlikeye atmadan yararlanmasını sağlar” (çeviri).
AML üç katmanlı çalışır. İlk katman, Haziran 2026’da değiştirilmiş hâliyle FATF Tavsiyeleri‘dir; bu, ülkelerin “kendi özel koşullarına uyarlanmış tedbirlerle” uygulaması gereken uluslararası bir standarttır (çeviri).
İkinci katman ulusal kanundur. Tavsiyeler ülkelere hitap eder: ülkeler kuruluşların harekete geçmesini “zorunlu kılmalıdır”, kuruluşlar da bunu yapmakla “yükümlü tutulmalıdır” (çeviri). Bir kuruluşu bağlayan yükümlülük, ülkesinin AML kanunundan ve düzenleyici kurumun kurallarından gelir. Üçüncü katman, o kanunu müşterilere ve işlemlere uygulayan kuruluşun AML programıdır.
Aynı programlar terörizmin finansmanını da ele aldığından kanunlar ve düzenleyici kurumlar çoğu zaman daha geniş olan aklama ve terörizmin finansmanı ile mücadele (AML/CFT) terimini kullanır. FATF’ın 1 No’lu Tavsiyesi, ülkelerin kuruluşlara değerlendirme ve azaltma yükümlülüğü getirmesi gereken risklere üçüncü bir risk ekler: kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanı. 1 No’lu Tavsiyede ve yorumlayıcı notunda kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanı riski, “yalnızca ve yalnızca 7 No’lu Tavsiyede belirtilen hedefli finansal yaptırım yükümlülüklerinin olası ihlalini, uygulanmamasını veya bunlardan kaçınılmasını ifade eder” (çeviri).
AML kurallarına kimler uymak zorundadır?
FATF Standartları (Tavsiyeler, bunların yorumlayıcı notları ve Sözlük), ülkelerin kapsama alması gereken üç grubu tanımlar:
- Finansal kuruluşlar. FATF Sözlüğü, bir müşteri adına ya da müşteri için belirli faaliyetleri yürüten her işletmeyi kapsar. Örnekler: mevduat kabulü, kredi verme, para veya değer transfer hizmetleri, elektronik para gibi ödeme araçlarının ihracı ve yönetimi ile menkul kıymet alım satımı.
- Belirlenmiş mali olmayan işletme ve meslekler (DNFBP). Bunlar internet kumarhaneleri dâhil kumarhaneler; emlak komisyoncuları; kıymetli maden ve taş tüccarları; “avukatlar, noterler, diğer bağımsız hukuk mesleği mensupları ve muhasebeciler” (çeviri); ile tröst ve şirket hizmet sağlayıcılarıdır. Belirli durumlarda kapsama girerler.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcıları (VASP). 15 No’lu Tavsiye uyarınca ülkeler, VASP’ların AML/CFT amaçlarıyla düzenlenmesini ve lisanslanmasını ya da kaydedilmesini sağlamalıdır.
Ulusal kanunlar bu işletmeler için kendi adlarını kullanır. Filipinler’de “kapsamdaki kişiler” (covered persons), Malezya’da “bildirim yükümlüsü kuruluşlar” (reporting institutions) olarak geçerler. Ulusal listeler farklılık gösterir.
Bir AML uyum programı nasıl işler: 7 temel bileşen
Bir AML uyum programı, kuruluşun ülkesinin AML kanununa uymak için yürüttüğü kontroller bütünüdür. Bu makale ilgili FATF Tavsiyelerini yedi bileşende toplar; 18 No’lu Tavsiyenin yorumlayıcı notu ise kendisi üç program unsuru sayar ve bunlar son bileşende ele alınır. Örneğin Singapur Para Otoritesi (MAS), finansal kuruluşlardan istediği kontroller arasında müşterilerini, gerçek faydalanıcılar dâhil, tespit etmenin ve tanımanın, düzenli hesap incelemeleri yapmanın ve şüpheli işlemleri izleyip bildirmenin bulunduğunu söyler.
Risk değerlendirmesi
1 No’lu Tavsiye ve yorumlayıcı notu uyarınca finansal kuruluşlar ve DNFBP’ler, kendi suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı risklerini belirlemek ve değerlendirmekle yükümlü tutulmalıdır. Değerlendirme müşterileri, ülkeleri ya da coğrafi bölgeleri, ürünleri, hizmetleri, işlemleri ve hizmet sunum kanallarını kapsar. Bunu belgelemeli ve güncel tutmalıdırlar. Yetkili makamlar ya da öz düzenleyici kuruluşlar, sektöre özgü riskler açıkça belirlenmiş ve anlaşılmışsa bireysel belgelenmiş risk değerlendirmelerinin gerekmediğine karar verebilir. Ayrıca belirlenen riskleri yönetmek ve azaltmak için üst yönetimin onayladığı politikalara, kontrollere ve prosedürlere sahip olmakla da yükümlü tutulmalıdırlar.
Riskler yüksek olduğunda kuruluşlar sıkılaştırılmış tedbirler almakla yükümlü tutulmalıdır; riskler düşük olduğunda ise basitleştirilmiş tedbirler almalarına izin verilmeli ve bu teşvik edilmelidir. Risk temelli yaklaşım budur.
Müşteri durum tespiti (KYC)
10 No’lu Tavsiye uyarınca kuruluşlar, bir iş ilişkisi kurarken ve belirli arızi işlemleri gerçekleştirirken müşteri durum tespiti (CDD) uygulamakla yükümlü tutulmalıdır. Aynı yükümlülük, aklama ya da terörizmin finansmanı şüphesi bulunduğunda veya kuruluşun daha önce elde ettiği kimlik verilerinden şüphe duyduğu hâllerde de geçerlidir. CDD tedbirleri şunlardır:
- müşterinin kimliğini tespit etmek ve güvenilir, bağımsız kaynaklardan alınan belgeler, veriler veya bilgilerle doğrulamak;
- gerçek faydalanıcıyı tespit etmek ve kimliğini doğrulamak için makul tedbirler almak;
- iş ilişkisinin amacını ve öngörülen niteliğini anlamak;
- ilişki üzerinde, işlemlerinin incelenmesi dâhil, sürekli izleme yürütmek.
Kuruluşlar bu tedbirlerin kapsamını risk temelli yaklaşıma göre belirlemeli ve bunları mevcut müşterilere de önem ve risk esasına göre uygulamalıdır. 10 No’lu Tavsiye ayrıca finansal kuruluşların anonim hesap veya açıkça uydurma adlarla açılmış hesap tutmasının yasaklanması gerektiğini söyler. Uygulamada CDD yalnızca müşteri edinimi sırasında değil, ilişki boyunca da tekrarlanır.
10 No’lu Tavsiyenin yorumlayıcı notu, sıkılaştırılmış tedbirlere (EDD) örnekler sıralar. Bunlar arasında müşteri ve öngörülen ilişki hakkında daha fazla bilgi, fon veya servet kaynağına ilişkin bilgi, üst yönetim onayı ve sıkılaştırılmış izleme yer alır. Notun basitleştirilmiş tedbir örnekleri arasında kimlik verilerini daha seyrek güncellemek ve ilişkinin amacını türünden çıkarsamak vardır. Aklama ya da terörizmin finansmanı şüphesi bulunduğunda veya belirli yüksek riskli senaryolar geçerli olduğunda basitleştirilmiş tedbirler kabul edilemez.
Filipinler’de Bangko Sentral ng Pilipinas’ın (BSP) Circular No. 1170, Series of 2023 (Monetary Board Resolution No. 402, 23 Mart 2023), kapsamdaki kişilerin elektronik KYC’yi (eKYC) kullanmasına izin verir. Ulusal kimlik sistemi PhilSys’i “müşterinin kimliğini doğrulamak için güvenilir ve bağımsız bir kaynak” olarak adlandırır (çeviri). Malezya’da Bank Negara Malaysia’nın (BNM) e-KYC politika belgesi 15 Nisan 2024’te yayımlanmış ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Teknoloji sağlayıcısı eKYC çözümünü sunuyorsa kuruluş, çözümün modüllerinin “güvenilir bir dış bağımsız değerlendirici tarafından değerlendirilmiş” (çeviri) olduğundan emin olmakla yükümlüdür (paragraf 8.22). BNM ayrıca eKYC’nin yalnızca bir insan temsilci tarafından, örneğin görüntülü görüşmeyle yürütülmesine izin verir (paragraf 8.26) ve ardından yanlış kimlik tespiti riskinin daha yüksek olmasına karşı iç güvenceler şart koşar (paragraf 8.28).
Yaptırım ve PEP listelerine karşı tarama
Müşterilerin yaptırım listelerine ve siyasi nüfuz sahibi kişilerin (PEP’ler) listelerine karşı kontrol edilmesine genellikle AML taraması denir. FATF’ın 6 ve 7 No’lu Tavsiyeleri ile bunların yorumlayıcı notları uyarınca ülkeler, tüm gerçek ve tüzel kişilerin belirlenmiş kişilerin varlıklarını “gecikmeksizin ve önceden bildirimde bulunmaksızın” dondurmasını şart koşmalıdır (çeviri). Belirlemeler BM Güvenlik Konseyi’nden ya da onun yetkisi altında gelir; 6 No’lu Tavsiye için ayrıca 1373 sayılı karar uyarınca ulusal düzeyde de yapılır. 1 No’lu Tavsiyenin yorumlayıcı notu, 7 No’lu Tavsiye yükümlülüklerini risk temelli olmayan yükümlülükler olarak tanımlar. Uygulamada kuruluşlar, yaptırımları uygulayan ulusal kuralları yerine getirmek için müşterileri yaptırım listelerine karşı tarar.
12 No’lu Tavsiye PEP’leri ele alır. Yabancı PEP’ler için kuruluşların şunları yapmakla yükümlü tutulması gerektiğini söyler:
- bir müşterinin ya da gerçek faydalanıcısının yabancı PEP olup olmadığını belirlemek için risk yönetimi sistemlerine sahip olmak;
- ilişki için üst yönetimin onayını almak;
- servet kaynağını ve fon kaynağını belirlemek için makul tedbirler almak;
- sıkılaştırılmış sürekli izleme yürütmek.
Yerli PEP’ler ve uluslararası kuruluşların PEP’leri için kuruluşlar, bir müşterinin ya da gerçek faydalanıcısının böyle bir PEP olup olmadığını belirlemek üzere makul tedbirler almakla yükümlü tutulmalıdır. Daha yüksek riskli durumlarda diğer tedbirleri de uygulamakla yükümlü tutulmalıdırlar. Bu gereklilikler PEP’lerin aile üyeleri ve yakın çevresi için de geçerli olmalıdır.
İşlemlerin sürekli izlenmesi
Sürekli izleme, dördüncü CDD tedbiridir. 10 No’lu Tavsiyeye göre bunun amacı, “yürütülen işlemlerin kuruluşun müşteriye, işine ve risk profiline ilişkin bilgisiyle tutarlı olmasını sağlamaktır” (çeviri); gerekli olduğunda fon kaynağı da buna dâhildir.
Sektör buna işlem izleme der. Uygulamada sistemler, müşteri profiline uymayan faaliyetler için uyarı üretir. Bir analist müşteri dosyasını, işlem geçmişini ve ilgili karşı tarafları inceler. Uyarı ardından kayıtlı bir gerekçeyle kapatılır ya da üst kademeye iletilir; şüphe sürüyorsa 20 No’lu Tavsiye kapsamındaki bildirim yükümlülüğü devreye girer. Filipinler’in Anti-Money Laundering Council’inin (AMLC) kurallarından ve BNM’nin politika belgesinden örnekler şunlardır:
- altında yatan yasal, ticari ya da ekonomik bir amacın bulunmaması (AMLC);
- müşterinin kapasitesiyle uyumsuz tutarlar (AMLC);
- müşterinin profilinden ya da geçmişinden sapan faaliyet (AMLC);
- belirgin bir amacı olmadan fon hareket ettiren bir hesap (BNM).
Şüpheli işlem bildirimi
20 No’lu Tavsiye bildirim yükümlülüğünü belirler. Bir finansal kuruluş, fonların bir suç faaliyetinin geliri olduğundan ya da terörizmin finansmanıyla bağlantılı olduğundan şüphelendiğinde veya şüphelenmek için makul gerekçelere sahip olduğunda yükümlülük devreye girer. Kuruluş bu durumda şüphelerini gecikmeksizin mali istihbarat birimine (FIU) şüpheli işlem bildirimi (STR) ile bildirmekle kanunen yükümlü tutulmalıdır. 23 No’lu Tavsiye bu yükümlülüğü DNFBP’lere bazı niteliklerle genişletir: örneğin “avukatlar, noterler, diğer bağımsız hukuk mesleği mensupları ve muhasebeciler” belirli müşteri işlemlerini yürütürken bildirimde bulunmakla yükümlü tutulmalıdır (çeviri). Yorumlayıcı notu uyarınca, meslek sırrı ya da avukatlık mesleğine ilişkin ayrıcalık (legal professional privilege) kapsamında edinilen bilgileri bildirmekle yükümlü değildirler. Muhasebeciler için bu, bağımsız hukuk mesleği mensubu olarak hareket ettikleri durumda geçerlidir.
20 No’lu Tavsiyenin yorumlayıcı notu, teşebbüs edilen işlemler dâhil tüm şüpheli işlemlerin tutara bakılmaksızın bildirilmesi gerektiğini ekler. Ayrıca bildirim şartının “doğrudan ve zorunlu bir yükümlülük” olması gerektiğini söyler (çeviri). Filipinler bunu, Anti-Money Laundering Act’in 2018 uygulama kuralları içindeki 22. Kural ile uygular. Kapsamdaki kişilerin AMLC’ye STR sunması gerekir ve STR’ler “tamamlanmış ya da teşebbüs edilmiş tüm işlemleri kapsayacaktır” (çeviri).
21 No’lu Tavsiye uyarınca kuruluşlar, yöneticileri, görevlileri ve çalışanları, şüphelerini FIU’ya iyi niyetle bildirdiklerinde kanunla korunmalıdır. Koruma, bilgi ifşasına getirilen kısıtlamaların ihlalinden doğan cezai ve hukuki sorumluluğu kapsar. Ayrıca kanunla “bir şüpheli işlem bildiriminin (STR) ya da ilgili bilgilerin FIU’ya sunulduğu gerçeğini ifşa etmekten (‘tipping-off’)” men edilmelidirler (çeviri). 29 No’lu Tavsiye uyarınca FIU, STR’leri alır, analiz eder ve sonuçları iletir.
Kayıt saklama
11 No’lu Tavsiye uyarınca finansal kuruluşlar, yurt içi ve uluslararası işlemlere ilişkin gerekli tüm kayıtları en az beş yıl saklamakla yükümlü tutulmalıdır. Aynı asgari süre, iş ilişkisinin sona ermesinden ya da arızi bir işlemin tarihinden itibaren sayılmak üzere CDD kayıtları, hesap dosyaları ve ticari yazışmalar için de geçerlidir.
İşlem kayıtları “bireysel işlemlerin yeniden oluşturulmasına izin verecek yeterlilikte olmalıdır” (çeviri). CDD bilgileri ve işlem kayıtları, uygun yetki üzerine kendi ülkelerindeki yetkili makamların erişimine açık olmalıdır.
İç kontroller, eğitim ve bağımsız denetim
18 No’lu Tavsiye, finansal kuruluşların “suç gelirlerinin aklanmasına ve terörizmin finansmanına karşı programlar” uygulamakla, finansal grupların ise grup genelinde programlar uygulamakla yükümlü tutulması gerektiğini söyler (çeviri). Yorumlayıcı notu bu programların şunları içermesi gerektiğini belirtir:
- iç politikalar, prosedürler ve kontroller; bunlar arasında uyum yönetimi düzenlemeleri ve çalışan işe alırken yüksek standartları güvence altına alacak yeterli tarama prosedürleri yer alır;
- sürekli bir çalışan eğitim programı;
- sistemi test edecek bağımsız bir denetim işlevi.
Uyum yönetimi düzenlemeleri, yönetim düzeyinde bir uyum görevlisinin atanmasını içermelidir. Tedbirlerin türü ve kapsamı, aklama ve terörizmin finansmanı riskine ve işletmenin büyüklüğüne uygun olmalıdır.
Bir AML programını FATF temel çizgisine göre kontrol etme
R., Tavsiye’nin (Recommendation), INR. ise yorumlayıcı notunun (interpretive note) kısaltmasıdır; kesin yükümlülüğü ulusal kanun belirler.
- Risk değerlendirmesi (R.1, INR.1): Değerlendirme güncel ve belgelenmiş mi, politikalar onaylı mı? Kanıt: tarihli değerlendirme ve onay imzası; denetleyici kurum muaf tutmadıysa. Eksiklik: güncel ürünlerden daha eski bir değerlendirme.
- Müşteri durum tespiti (R.10): Her müşteri dosyası dört CDD tedbirinin hepsini kapsıyor mu? Kanıt: müşteri dosyalarından bir örneklem. Eksiklik: gerçek faydalanıcısı belirlenmemiş bir şirket dosyası.
- Tarama (R.6, R.7, R.12): Müşteriler ve gerçek faydalanıcılar taranıyor mu? Kanıt: tarama kayıtları ve PEP onayları. Eksiklik: gerçek faydalanıcıların hiç taranmaması.
- Sürekli izleme (R.10): Sürekli izleme, işlemlerin müşterinin profiline göre incelenmesini içeriyor mu? Kanıt: uygulamada kararlarıyla birlikte uyarı kaydı. Eksiklik: işlemlerin müşterinin profiliyle hiç karşılaştırılmaması.
- Bildirim (R.20, INR.20, R.21; DNFBP’ler için R.23): Personel, teşebbüs edilen işlemler dâhil şüpheleri, şüpheli kişiyi haberdar etmeden (tipping-off) bildiriyor mu? Kanıt: STR kaydı ve eğitim kayıtları. Eksiklik: teşebbüs edilen işlemlerin hiç bildirilmemesi.
- Kayıt saklama (R.11): Örneklenen bir işlem kayıtlardan yeniden oluşturulabiliyor mu? Kanıt: yeniden oluşturma testi. Eksiklik: CDD kayıtlarının ilişkiden çıkıştan sonraki beş yıl dolmadan silinmesi.
- İç kontroller (R.18, INR.18): Uyum görevlisi, eğitim ve bağımsız denetim mevcut mu? Kanıt: atama, eğitim kaydı ve son denetim raporu. Eksiklik: programın bağımsız olarak test edilmemesi.
AML ve KYC: birbirine nasıl oturur
Kontrol listesi programı bir bütün olarak inceler; KYC ise bu programın her müşteriyle buluştuğu yerdir. KYC, AML’nin FATF Standartlarında müşteri durum tespiti olarak adlandırılan kimlik tespiti ve durum tespiti kısmının sektördeki adıdır. KYC doğrulaması, müşteri durum tespiti bölümünde sıralanan dört CDD tedbiriyle müşterinin kim olduğunu ve ilişkinin ne için kurulduğunu belirler.
| Boyut | KYC (müşteri durum tespiti) | AML (programın tamamı) |
|---|---|---|
| Nedir | Her müşteriyi tanımak | Kanunlar, kurallar ve iç kontroller |
| Kapsam | Tek bir müşteri ilişkisi | Kuruluşun tamamı |
| FATF dayanağı | R.10; PEP’ler için R.12 | R.1, R.10–12, R.18, R.20 ve diğerleri |
| Ne zaman | Müşteri edinimi sırasında ve ilişki boyunca | Sürekli |
| Çıktı | Risk profili; müşteri olarak kabul, ret ya da ilişkiden çıkış | Değerlendirmeler, uyarılar, STR’ler, kayıtlar, denetimler |
10 No’lu Tavsiye, ikisinin buluştuğu yerdir. Bir kuruluş CDD’yi tamamlayamıyorsa hesabı açmamakla, ilişkiye başlamamakla ya da işlemi gerçekleştirmemekle veya mevcut bir ilişkiyi sona erdirmekle yükümlü tutulmalıdır. Ayrıca STR sunmayı da değerlendirmelidir.
Yalnızca örnek amaçlı: tek bir kuruluşun üç müşterisi
| Müşteri | Değerlendirilen risk | FATF’a göre tedbirler |
|---|---|---|
| Bireysel e-cüzdan kullanıcısı | Düşük | Ulusal kurallar izin veriyorsa basitleştirilmiş tedbirler, örn. kimlik verilerinin daha seyrek güncellenmesi (INR.10) |
| Gerçek faydalanıcısı yabancı PEP olan şirket | Daha yüksek | R.12: üst yönetim onayı, servet ve fon kaynağı, sıkılaştırılmış izleme |
| Gerçek faydalanıcısı belirlenemeyen şirket | Değerlendirilemez (CDD tamamlanmamış) | Tamamlanmamış CDD’ye ilişkin R.10 kuralı |
Bu evrensel bir kural değildir: her müşteri türü için tedbirleri ulusal kanun belirler.
Referans: Güneydoğu Asya’da AML otoriteleri ve kanunları
Bu bölüm, altı Güneydoğu Asya ülkesi için başlıca AML otoritesini, mali istihbarat birimini ve başlıca AML kanununu adlandırır. Yalnızca rolleri ve hukuki başlıkları kaydeder; yükümlülükleri her ülkenin kanunu ve düzenleyici kurum kuralları belirler. FIU bu ülkelerde farklı türde kurumların içinde yer alır; bu nedenle bir STR’yi hangi otoritenin aldığı, kuruluşun nerede faaliyet gösterdiğine bağlıdır.
Filipinler
- Otorite: Filipinler’in mali istihbarat birimi olan Anti-Money Laundering Council (AMLC); başkanlığını BSP Guvernörü yapar.
- Denetim: 2018 uygulama kurallarına göre AMLC, tüm kapsamdaki kişiler üzerinde genel AML denetimi yürütür. BSP, bankalar ve BSP denetimindeki diğer kuruluşlar için denetleyici otoritedir; bunlar için AML yönergeleri yayımlar, uyumlarını inceler ve idari işlemler yürütür.
- Başlıca kanun: Anti-Money Laundering Act of 2001 (Republic Act No. 9160); AMLC’nin kanun listesine göre değiştirilmiş hâliyle, en son Republic Act No. 11521 (2021) ile.
- Alınan bildirimler: AMLC, 2022’de 4.452.917 şüpheli işlem bildirimi aldı; bu rakam, 3 Kasım 2026 itibarıyla yayımladığı en son rapor olan Annual Report 2019 to 2022‘ye dayanır. Aynı rapor 2019 için 623.021 rakamını verir.
Singapur
- Otorite: MAS, finansal kuruluşları AML/CFT açısından denetler. FIU, Singapur Polis Gücü’nün Suspicious Transaction Reporting Office (STRO) birimidir ve STR’leri alır.
- Başlıca kanun: suç gelirlerinin aklanması suçuna ilişkin başlıca kanun olan Corruption, Drug Trafficking and Other Serious Crimes (Confiscation of Benefits) Act 1992 (CDSA); bunun yanında finansal kuruluşlara yönelik MAS AML/CFT Notice’leri.
- Finansal kuruluşlar için başlıca kurallar: bankalar için 28 Mart 2024 tarihli ve en son 30 Haziran 2025’te revize edilmiş MAS Notice 626.
Malezya
- Otorite: Bank Negara Malaysia (BNM), ülkenin AML kanunu kapsamında yetkili makamdır ve aynı Kanun uyarınca mali istihbarat birimidir.
- Başlıca kanun: Anti-Money Laundering, Anti-Terrorism Financing, Anti-Restricted Activity Financing and Proceeds of Unlawful Activities Act 2001 (Act 613); en son 1 Mart 2026’dan beri yürürlükte olan Act A1761 ile değiştirilmiştir.
- Finansal kuruluşlar için başlıca kurallar: BNM’nin 5 Şubat 2024’te yayımlanan politika belgesi Anti-Money Laundering, Countering Financing of Terrorism, Countering Proliferation Financing and Targeted Financial Sanctions for Financial Institutions (BNM/RH/PD 030-14).
Endonezya
- Otorite: PPATK (Pusat Pelaporan dan Analisis Transaksi Keuangan, Endonezya Finansal İşlem Raporlama ve Analiz Merkezi), doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı bağımsız bir FIU’dur.
- Başlıca kanun: Law No. 8 of 2010 on the Prevention and Eradication of Money Laundering. Suç hükümlerinin bir kısmı artık 2 Ocak 2026’dan beri yürürlükte olan yeni Ceza Kanunu’nda (Law No. 1 of 2023) yer almaktadır.
- Finansal kuruluşlar için başlıca kurallar: Endonezya’nın finansal hizmetler otoritesi Otoritas Jasa Keuangan’ın (OJK) Regulation No. 8 of 2023 adlı düzenlemesi, 14 Haziran 2023’ten beri yürürlüktedir. Finansal hizmetler sektöründeki AML, terörizmin finansmanıyla mücadele ve kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanıyla mücadele programlarını kapsar.
Vietnam
- Otorite: State Bank of Vietnam (SBV), AML’nin devlet yönetiminden Hükümete karşı sorumludur; şüpheli işlem bildirimlerini alır.
- Başlıca kanun: 1 Mart 2023’ten beri yürürlükte olan Law on Anti-Money Laundering No. 14/2022/QH15; 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek Law No. 23/2026/QH16 ile değiştirilmiştir.
- Finansal kuruluşlar için başlıca kurallar: AML kanununu ayrıntılandıran Decree No. 19/2023/NĐ-CP ve 1 Kasım 2025’ten beri yürürlükte olan SBV’nin Circular No. 27/2025/TT-NHNN.
1 Aralık 2026’da yürürlüğe giriyor. Law No. 23/2026/QH16, 3 Kasım 2026 itibarıyla henüz yürürlükte değildir. 1 Aralık 2026’dan itibaren, lisanslı bir finansal kuruluşu bildirim yükümlüsü kuruluş yapan 4. maddenin 1. fıkrasındaki faaliyetlere dịch vụ tài sản mã hóa (kripto varlık hizmetleri) ekler. Ayrıca kripto varlık sektöründeki şüpheli göstergelere ilişkin 33a maddesini ekler (dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa). Türkçe karşılıklar resmî olmayan çevirilerdir.
Tayland
- Otorite: Anti-Money Laundering Office (AMLO), Kanun uyarınca kurulmuş bağımsız bir ofistir; işlem bildirimlerini alır.
- Başlıca kanun: Anti-Money Laundering Act B.E. 2542 (1999); değiştirilmiş hâliyle, en son Amendment No. 6, B.E. 2565 (2022) ile. B.E., Budist Takvimi (Buddhist Era) anlamına gelir.
- Finansal kuruluşlar için başlıca kurallar: Kanun’un 16. maddesinde sayılan finansal kuruluşlar ve işletmeler için, Ağustos 2020’den beri yürürlükte olan Ministerial Regulation on Customer Due Diligence B.E. 2563 (2020).
Hâlâ açık olanlar
- Malezya, 3 Kasım 2026’da kontrol edildi: BNM’nin yayımlanmış Act 613 metni henüz Act A1761’i içermiyor. BNM’nin kendi mevzuat sayfası A1761’in yürürlüğe giriş tarihini 1 Mart 2026 olarak veriyor; dolayısıyla eksiklik yalnızca konsolide metne ilişkindir.
- Filipinler, 3 Kasım 2026’da kontrol edildi: AMLC’nin yayımlanmış en son yıllık raporu 2019–2022’yi kapsıyor; sitesinde 2023, 2024 ya da 2025 için bir rapor yoktu.
- Vietnam: Vietnam Resmî Gazetesi’nde (Công báo) 3 Kasım 2026’da yapılan aramada, Decree No. 19/2023/NĐ-CP’yi değiştiren ya da yerine geçen bir kararname bulunamadı. Law No. 23/2026/QH16, 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girer.
3 Kasım 2026’da, FATF Tavsiyeleri sayfası dâhil resmî kaynaklara karşı kontrol edildi. Endonezya ve Vietnam için hukuki başlıklar resmî olmayan İngilizce çevirilerdir; Tayland için başlık, AMLO’nun yayımladığı İngilizce çeviriyi izler.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya düzenleyici tavsiye niteliği taşımaz. Kuruluşlar, AML gerekliliklerinin kendileri için nasıl geçerli olduğunu ilgili otorite veya hukuk danışmanıyla teyit etmelidir.
FATF standardı, farklı ülkelerdeki AML programlarına ortak bir yapı kazandırırken, görevleri ve bunların kapsadığı işletmeleri her ülkenin kendi kanunu belirler. Bir programın içinde bileşenler birbirine bağlıdır.
KYC, programın geri kalanının dayandığı olguları sağlar. İzleme, işlemleri bu olgularla karşılaştırır; bildirim ise olgular uyuşmadığında harekete geçer. Güncelliğini yitirmiş bir risk değerlendirmesi, kuruluşa CDD ve izlemenin ne kadar derin olması gerektiğini artık söylemez; eksik kayıtlar da üzerlerine kurulan bildirimleri zayıflatır. Kontrol listesi bu yapıyı, bir incelemecinin kanıtlara karşı sınayabileceği sorulara dönüştürür.