การพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริก: ทำงานอย่างไรและธนาคารใช้ที่ใด

การพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริกจากมาตรฐาน: การลงทะเบียน เปรียบเทียบ 1:1 ค่าเกณฑ์และอัตราข้อผิดพลาด ข้อจำกัดของ NIST และสิ่งที่ RMiT ของมาเลเซียคาดหวังจากธนาคาร
เมื่อแอปธนาคารขอใบหน้าหรือลายนิ้วมือจากลูกค้าเดิมเพื่อเข้าสู่ระบบหรืออนุมัติการชำระเงิน แอปกำลังทำการพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริก (biometric authentication) โดยเปรียบเทียบตัวอย่างใหม่กับข้อมูลอ้างอิงที่เก็บไว้ตอนลงทะเบียนข้อมูลไบโอเมตริก และค่าเกณฑ์ที่ตั้งไว้เป็นตัวตัดสินว่าผลถือเป็นการจับคู่ได้หรือไม่ ผลจับคู่ได้จึงเป็นปัจจัยหนึ่งในการอนุมัติการเข้าสู่ระบบหรือการชำระเงิน
ศัพท์ในคู่มือนี้มาจากศัพท์บัญญัติไบโอเมตริกของ ISO/IEC (มาตรฐานสากลที่จัดทำโดย International Organization for Standardization และ International Electrotechnical Commission) สำหรับไบโอเมตริกในฐานะปัจจัย คู่มือนี้ยึดตาม National Institute of Standards and Technology (NIST) สถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา ซึ่งแนวทางของ NIST ครอบคลุมระบบของรัฐบาลกลางสหรัฐอเมริกา หน่วยงานกำกับดูแลที่กล่าวถึงเพียงแห่งเดียวคือธนาคารกลางของมาเลเซีย คือ Bank Negara Malaysia (BNM) คู่มือนี้เขียนสำหรับทีมป้องกันการฉ้อโกง ความมั่นคงปลอดภัย และการปฏิบัติตามกฎระเบียบของธนาคาร และสำหรับผู้จัดการผลิตภัณฑ์
การพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริกคืออะไร
การพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริกคือการเปรียบเทียบลักษณะทางชีวภาพหรือพฤติกรรมของบุคคลกับข้อมูลอ้างอิงที่เก็บไว้โดยอัตโนมัติ ใช้เป็นปัจจัยเพื่อทำให้มั่นใจว่าบุคคลนั้นเป็นผู้ที่ตนอ้าง ISO/IEC 2382-37:2022 ศัพท์บัญญัติไบโอเมตริกสากล เรียกเทคโนโลยีที่อยู่เบื้องหลังว่าการจดจำทางไบโอเมตริก (biometric recognition) คือ “การจดจำบุคคลโดยอัตโนมัติโดยอิงลักษณะทางชีวภาพและพฤติกรรมของบุคคล” (แปลจากต้นฉบับ)
ในแนวทางของ NIST ว่าด้วยการพิสูจน์ตัวตน คือ SP 800-63B-4 ตัวพิสูจน์ตัวตนแบบกายภาพ (authenticator) ทำหน้าที่เป็น “สิ่งที่คุณมี” ส่วนการจับคู่ไบโอเมตริกทำหน้าที่เป็น “สิ่งที่คุณเป็น” (แปลจากต้นฉบับ) สิ่งที่ผู้ใช้รู้เป็นปัจจัยประเภทที่สาม คู่มือของเราเรื่องอัตลักษณ์ดิจิทัลอธิบายว่าปัจจัยแต่ละประเภทรวมกันอย่างไร
ISO/IEC 2382-37 ระบุหมายเหตุว่า “การใช้คำว่า ‘authentication’ แทนการยืนยันด้วยไบโอเมตริก (biometric verification) เป็นสิ่งที่ถูกเลิกแนะนำ (deprecated)” (แปลจากต้นฉบับ) ใช้หมายเหตุเดียวกันกับการระบุตัวตนด้วยไบโอเมตริก (biometric identification) และเลือกใช้ “การจดจำทางไบโอเมตริก (biometric recognition)” (แปลจากต้นฉบับ) เป็นคำเรียกรวม NIST และตลาดยังคงพูดว่า “biometric authentication” เมื่อการเปรียบเทียบทางไบโอเมตริกทำหน้าที่เป็นปัจจัยตอนเข้าสู่ระบบหรืออนุมัติการชำระเงิน คู่มือนี้ใช้ตามการใช้งานนั้น
การยืนยันด้วยไบโอเมตริกกับการระบุตัวตนด้วยไบโอเมตริก
ISO นิยามการยืนยันด้วยไบโอเมตริก (biometric verification) ว่าเป็น “กระบวนการยืนยันข้ออ้างทางไบโอเมตริกผ่านการเปรียบเทียบ” (แปลจากต้นฉบับ) ตอนเข้าสู่ระบบ ข้ออ้างคือบุคคลที่อยู่ที่เซนเซอร์เป็นบุคคลที่ลงทะเบียนไว้รายใดรายหนึ่งโดยเฉพาะ จึงเปรียบเทียบตัวอย่างใหม่กับข้อมูลอ้างอิงที่เก็บไว้ของบุคคลนั้น ISO เรียกสิ่งนี้ว่าการเปรียบเทียบแบบหนึ่งต่อหนึ่ง มักเขียนเป็น 1:1 การตรวจภาพเซลฟีกับใบหน้าที่ลงทะเบียนไว้สำหรับบัญชีเป็นตัวอย่างของการยืนยันใบหน้า (face verification)
การระบุตัวตนด้วยไบโอเมตริก (biometric identification) เริ่มต้นโดยไม่มีบุคคลที่ระบุชื่อ ISO นิยามว่าเป็น “กระบวนการค้นหาในฐานข้อมูลการลงทะเบียนไบโอเมตริก เพื่อหาและส่งคืนตัวระบุข้อมูลอ้างอิงไบโอเมตริกที่เป็นของบุคคลเพียงคนเดียว” (แปลจากต้นฉบับ) นี่คือการค้นหาแบบหนึ่งต่อหลาย มักเขียนเป็น 1:N
| ด้าน | การยืนยันด้วยไบโอเมตริก (1:1) | การระบุตัวตนด้วยไบโอเมตริก (1:N) |
|---|---|---|
| คำถาม | นี่คือบุคคลที่ลงทะเบียนไว้ตามที่อ้างหรือไม่ | นี่คือบุคคลที่ลงทะเบียนไว้รายใด ถ้ามี |
| เปรียบเทียบกับ | ข้อมูลอ้างอิงที่เก็บไว้ของบุคคลหนึ่งราย | ข้อมูลอ้างอิงของบุคคลที่ลงทะเบียนไว้จำนวนมาก |
| ผลลัพธ์ | ข้ออ้างได้รับการยืนยันหรือไม่ได้รับการยืนยัน | รายชื่อผู้ที่เข้าข่าย (candidate list) หรือผลการตัดสินการเปรียบเทียบ |
| ตัวอย่างการใช้ | การเข้าสู่ระบบหรือการอนุมัติการชำระเงิน | การตรวจการลงทะเบียนซ้ำ |
ตอนเข้าสู่ระบบ การเปรียบเทียบแบบ 1:1 ตรวจข้ออ้างของบุคคลที่เปิดแอป ก่อนการชำระเงินหรือการดำเนินการเสี่ยงสูงอื่น การเปรียบเทียบนี้อาจทำหน้าที่เป็นหนึ่งปัจจัยในการพิสูจน์ตัวตนครั้งใหม่ ซึ่งมักเรียกว่าการพิสูจน์ตัวตนเพิ่มเติม (step-up) การรับลูกค้าเข้าระบบเป็นอีกกระบวนการหนึ่ง: การพิสูจน์ความถูกต้องของตัวตน (identity proofing) กำหนดว่าลูกค้าใหม่คือใคร และการตรวจการลงทะเบียนซ้ำของ ISO ซึ่งเป็นการค้นหาแบบ 1:N อาจดำเนินการในขั้นนั้น
ประเภทของการพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริก (รูปแบบลักษณะหรือ modality)
ISO และ NIST ต่างให้รายการลักษณะทางไบโอเมตริกแบบเปิด ไม่มีจำนวนตายตัวและไม่มีการจัดอันดับ ลักษณะทางชีวภาพที่อยู่ในทั้งสองรายการได้แก่ ใบหน้า ลายนิ้วมือ ม่านตา จอประสาทตา ฝ่ามือ และลายเส้นเลือด ตัวอย่างของ ISO ยังรวมถึงพลวัตของลายมือชื่อที่เขียนด้วยมือ และรายการ “biometrics” ในอภิธานศัพท์ของ NISTระบุลักษณะทางพฤติกรรมเพิ่มเติม เช่น จังหวะการกดแป้นพิมพ์ ความเร็วในการพิมพ์ แรงกดบนหน้าจอ และการเคลื่อนไหวของเมาส์หรือโทรศัพท์ รายการเดียวกันระบุลายเสียง (voice print) และแนวทางของ NIST สำหรับระบบของรัฐบาลกลางสหรัฐอเมริการะบุว่า “ห้ามใช้การเปรียบเทียบทางไบโอเมตริกที่อิงเสียง” (แปลจากต้นฉบับ) เมื่อแอปธนาคารบนมือถือพึ่งพาฟังก์ชันไบโอเมตริกของโทรศัพท์เอง โทรศัพท์จะอ่านใบหน้าหรือลายนิ้วมือผ่านกล้องหรือเครื่องอ่านลายนิ้วมือ
การพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริกทำงานอย่างไร
ISO เรียกการตั้งค่าทั้งชุดว่าระบบไบโอเมตริก (biometric system) คือ “ระบบเพื่อวัตถุประสงค์ในการจดจำบุคคลทางไบโอเมตริก” (แปลจากต้นฉบับ) และระบุว่าระบบดังกล่าว “จะประกอบด้วยทั้งส่วนประกอบที่เป็นไบโอเมตริกและที่ไม่ใช่ไบโอเมตริก” (แปลจากต้นฉบับ) กระบวนการมีห้าขั้น สี่ขั้นแรกเป็นส่วนที่เป็นไบโอเมตริก
- ลงทะเบียนข้อมูลไบโอเมตริก (enroll) เซนเซอร์จับลักษณะของลูกค้าเป็นตัวอย่างไบโอเมตริก (biometric sample) ซึ่งเป็นการแสดงลักษณะ “ก่อนการสกัดคุณลักษณะไบโอเมตริก” (แปลจากต้นฉบับ) ระบบเก็บข้อมูลอ้างอิง ซึ่ง ISO อนุญาตให้เป็นตัวอย่าง เทมเพลต หรือแบบจำลอง เทมเพลตคือ “ชุดคุณลักษณะไบโอเมตริกที่เก็บไว้ซึ่งเปรียบเทียบได้โดยตรงกับโพรบไบโอเมตริก” และภาพที่เก็บไว้ แม้จะปรับปรุงหรือบีบอัดแล้ว “ไม่ใช่เทมเพลตไบโอเมตริก” (แปลจากต้นฉบับ)
- จับภาพโพรบ (capture a probe) ทุกครั้งที่เข้าสู่ระบบหรืออนุมัติการชำระเงิน เซนเซอร์จับตัวอย่างใหม่ ISO เรียกตัวอย่างหรือชุดคุณลักษณะที่ส่งไปเปรียบเทียบว่าโพรบ (probe)
- เปรียบเทียบ (compare) เปรียบเทียบโพรบกับข้อมูลอ้างอิงที่เก็บไว้ และการเปรียบเทียบให้คะแนน นิยามการเปรียบเทียบของ ISO ครอบคลุมความคล้ายหรือความไม่คล้าย และหมายเหตุเรื่องคะแนนการเปรียบเทียบ (37.03.27) เตือนว่า “คะแนนที่สูงกว่าไม่จำเป็นต้องหมายถึงความคล้ายกันมากกว่า” (แปลจากต้นฉบับ)
- ตัดสิน (decide) นโยบายการตัดสินที่มีค่าเกณฑ์เปลี่ยนคะแนนเป็นผลการตัดสินการเปรียบเทียบ: จับคู่ได้ (match) หรือจับคู่ไม่ได้ (non-match) ISO เพิ่มว่าบางครั้งอาจให้ผลการตัดสินเป็น “ไม่สามารถสรุปได้” (undetermined) (แปลจากต้นฉบับ)
- ใช้ผลลัพธ์เป็นปัจจัย (use the result as a factor) ในแบบจำลองของ NIST การเปรียบเทียบทางไบโอเมตริกอาจทำหน้าที่เป็น “ปัจจัยเปิดใช้งาน” (activation factor) (แปลจากต้นฉบับ) ที่ปลดล็อกตัวพิสูจน์ตัวตนแบบหลายปัจจัย และตัวพิสูจน์ตัวตนนั้นจึงทำหน้าที่เป็นปัจจัยแบบกายภาพ
ขั้นที่ 3 อาจทำงานบนอุปกรณ์ของลูกค้าหรือที่ตัวตรวจสอบส่วนกลาง (central verifier) ซึ่งผู้ให้บริการดำเนินการ แนวทางของ NIST ระบุว่า: “เนื่องจากโอกาสเกิดการโจมตีในวงกว้างมีมากกว่าที่ตัวตรวจสอบส่วนกลาง การเปรียบเทียบควรดำเนินการในเครื่อง” (แปลจากต้นฉบับ) หากการเปรียบเทียบเป็นแบบส่วนกลาง เซนเซอร์หรืออุปกรณ์ปลายทาง “ต้องได้รับการพิสูจน์ตัวตนก่อนจับตัวอย่างไบโอเมตริก” และช่องทางที่ได้รับการป้องกันและผ่านการพิสูจน์ตัวตนไปยังตัวตรวจสอบ “ต้องถูกสร้างขึ้น” (แปลจากต้นฉบับ)
คำศัพท์ด้านความแม่นยำ: การจับคู่ผิดพลาด การไม่จับคู่ผิดพลาด และค่าเกณฑ์
การเปรียบเทียบแต่ละครั้งอาศัยการวัดจากเซนเซอร์ และ NIST ระบุว่าการวัดนี้ “มีสัญญาณรบกวนและความแปรผันของการนำเสนอตัวอย่าง ซึ่งทำให้ต้องตั้งค่าเกณฑ์การยอมรับ” (แปลจากต้นฉบับ) ข้อผิดพลาดสองชนิดจึงเกิดขึ้น ตามถ้อยคำของ ISO การจับคู่ผิดพลาด (false match) คือผลตัดสินว่าจับคู่ได้สำหรับโพรบและข้อมูลอ้างอิงที่มาจากคนละคน การไม่จับคู่ผิดพลาด (false non-match) คือผลตัดสินว่าจับคู่ไม่ได้สำหรับโพรบและข้อมูลอ้างอิงที่มาจากบุคคลเดียวกันและลักษณะเดียวกัน
ISO นับข้อผิดพลาดเหล่านี้สองระดับ คือการเปรียบเทียบเดี่ยวและธุรกรรมทั้งหมด และนิยามธุรกรรมการยืนยัน (verification transaction) ว่า “ความพยายามยืนยันหนึ่งครั้งหรือมากกว่าที่ส่งผลให้ข้ออ้างทางไบโอเมตริกได้ข้อยุติ” (แปลจากต้นฉบับ)
| คำศัพท์ | ระดับ | สิ่งที่วัด |
|---|---|---|
| อัตราการจับคู่ผิดพลาด (false match rate หรือ FMR) | การเปรียบเทียบ | สัดส่วนการเปรียบเทียบระหว่างคนละคนที่ตัดสินผิดว่าจับคู่ได้ |
| อัตราการไม่จับคู่ผิดพลาด (false non-match rate หรือ FNMR) | การเปรียบเทียบ | สัดส่วนการเปรียบเทียบของบุคคลเดียวกันที่ตัดสินผิดว่าจับคู่ไม่ได้ |
| อัตราการยอมรับผิดพลาด (false accept rate หรือ FAR) | ธุรกรรม | สัดส่วนธุรกรรมที่มีข้ออ้างเท็จซึ่งถูกยอมรับโดยผิดพลาด |
| อัตราการปฏิเสธผิดพลาด (false reject rate หรือ FRR) | ธุรกรรม | สัดส่วนธุรกรรมการยืนยันที่มีข้ออ้างจริงซึ่งถูกปฏิเสธโดยผิดพลาด |
ISO นิยามค่าเกณฑ์ (threshold) ว่าเป็น “ค่าตัวเลข (หรือชุดค่า) ที่ขอบเขตการตัดสินอยู่” (แปลจากต้นฉบับ) และทั้ง FMR และ FNMR ขึ้นอยู่กับค่านั้น การตั้งค่าเป็นการแลกเปลี่ยน ค่าเกณฑ์ที่เข้มกว่าปล่อยผู้แอบอ้าง (impostor) ผ่านน้อยลงและปฏิเสธผู้ใช้ที่แท้จริงมากขึ้น ส่วนค่าที่หลวมกว่าเป็นตรงกันข้าม NIST ตั้งข้อสังเกตว่า “ค่าเกณฑ์ที่เลือกมักเน้น FMR ต่ำเพื่อเพิ่มความปลอดภัยสูงสุด เนื่องจากการไม่จับคู่ผิดพลาดมักบรรเทาได้ด้วยการวัดซ้ำหรือใช้วิธีพิสูจน์ตัวตนทางเลือก” (แปลจากต้นฉบับ)
การโจมตีด้วยสิ่งปลอมแปลงและการตรวจจับการมีชีวิตจริง
การโจมตีด้วยสิ่งปลอมแปลง (presentation attack) มุ่งเป้าที่เซนเซอร์ ISO/IEC 2382-37 นิยามว่าเป็นการนำเสนอต่อระบบย่อยการจับภาพ “โดยมีเป้าหมายเพื่อรบกวนการทำงานของระบบไบโอเมตริก” (แปลจากต้นฉบับ) การตรวจจับการโจมตีด้วยสิ่งปลอมแปลง (presentation attack detection หรือ PAD) คือ “การแยกแยะโดยอัตโนมัติระหว่างการแสดงตนโดยสุจริต (bona-fide presentation) กับการโจมตีด้วยสิ่งปลอมแปลงทางไบโอเมตริก” และ ISO เพิ่มว่า “PAD ไม่สามารถอนุมานเจตนาของผู้ถูกจับภาพทางไบโอเมตริกได้” (แปลจากต้นฉบับ) แนวทางของ NIST อธิบายการตรวจจับการมีชีวิตจริงว่าเป็นส่วนย่อยของวิธี PAD ที่ตรวจว่าตัวอย่างมาจากผู้มีชีวิตที่อยู่ ณ จุดจับภาพหรือไม่
ISO/IEC 30107-1:2023 เป็นมาตรฐานกรอบสำหรับคำศัพท์ PAD ข้อกำหนดขอบเขตของมาตรฐานไม่รวมการกำหนดมาตรฐานของวิธีตรวจจับเฉพาะ และจำกัดการโจมตีที่พิจารณาให้เหลือเฉพาะที่ “ที่อุปกรณ์จับภาพระหว่างการนำเสนอและการเก็บลักษณะทางไบโอเมตริก” (แปลจากต้นฉบับ) บทนำของมาตรฐานยังระบุว่ากลไก PAD “มีข้อผิดพลาดได้ ทั้งผลบวกลวงและผลลบลวง” (แปลจากต้นฉบับ)
การโจมตีแบบฉีดข้อมูลภาพ (injection attack) ซึ่งข้ามอุปกรณ์จับภาพ อยู่นอกขอบเขตนั้น แนวทางของ NIST กล่าวถึงเรื่องนี้แยกต่างหาก: ตัวตรวจสอบ “ควรกำหนดประสิทธิภาพและความสมบูรณ์ของเซนเซอร์และอุปกรณ์ปลายทางที่เกี่ยวข้อง” (แปลจากต้นฉบับ) บทความนี้ไม่ได้อธิบายเทคนิคการโจมตีเฉพาะและประเภทของการตรวจการมีชีวิตจริง
สิ่งที่แนวทางของ NIST กำหนดสำหรับไบโอเมตริก
SP 800-63B-4 ฉบับสุดท้ายออกในเดือนกรกฎาคม 2025 และมาแทนที่ SP 800-63B แนวทางของรัฐบาลกลางสหรัฐอเมริกานี้มุ่งที่ผู้ที่ใช้งานระบบสารสนเทศของรัฐบาลสหรัฐอเมริกาผ่านเครือข่าย เล่มฐานของชุดเอกสาร คือ SP 800-63-4 ระบุว่าองค์กรเอกชน “อาจพิจารณาใช้มาตรฐานเหล่านี้ในกรณีที่เหมาะสม” (แปลจากต้นฉบับ) ในข้อความของ NIST คำว่า SHALL (ต้อง) ระบุข้อกำหนด SHOULD (ควร) ระบุข้อแนะนำ และ MAY (อาจ) ระบุทางเลือกที่อนุญาต
จุดเริ่มต้นคือ “ลักษณะทางไบโอเมตริกไม่ได้รับการรับรองว่าเป็นตัวพิสูจน์ตัวตนด้วยตัวเอง” (แปลจากต้นฉบับ) หัวข้อ 3.2.3 และหัวข้อย่อยจึงกำหนดกฎเหล่านี้:
- “ไบโอเมตริกต้องใช้เป็นส่วนหนึ่งของการพิสูจน์ตัวตนแบบหลายปัจจัยร่วมกับตัวพิสูจน์ตัวตนแบบกายภาพเท่านั้น (คือ ‘สิ่งที่คุณมี’)” (แปลจากต้นฉบับ)
- “ลักษณะทางไบโอเมตริกต้องถูกนำเสนอและเปรียบเทียบในการพิสูจน์ตัวตนทุกครั้ง” (แปลจากต้นฉบับ)
- “ต้องจัดให้ผู้ถือบัญชีมีตัวเลือกการพิสูจน์ตัวตนที่ไม่ใช่ไบโอเมตริกเสมอ” (แปลจากต้นฉบับ)
- “ข้อมูลไบโอเมตริกต้องได้รับการปฏิบัติและรักษาความปลอดภัยเสมือนเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความอ่อนไหว” (แปลจากต้นฉบับ)
- ระบบ “ต้องใช้ PAD สำหรับการจดจำใบหน้า” และ “ควรใช้ PAD สำหรับรูปแบบม่านตาและลายนิ้วมือ” (แปลจากต้นฉบับ)
- “ห้ามใช้การเปรียบเทียบทางไบโอเมตริกที่อิงเสียง” (แปลจากต้นฉบับ)
- การนำเสนอไบโอเมตริกเพื่อเปิดใช้งานตัวพิสูจน์ตัวตน “ต้องเป็นการดำเนินการแยกจากการปลดล็อกอุปกรณ์โฮสต์ (เช่น สมาร์ทโฟน)” (แปลจากต้นฉบับ) ปัจจัยที่ปลดล็อกอุปกรณ์ “อาจนำมาใช้ในการพิสูจน์ตัวตนได้” (แปลจากต้นฉบับ) หน่วยงานอาจผ่อนข้อกำหนดนี้สำหรับตัวพิสูจน์ตัวตนที่ผู้ให้บริการข้อมูลรับรองตัวตน (credential service provider หรือ CSP) จัดการเองหรือจัดการแทน ซึ่งมีระยะหมดเวลาเมื่อไม่มีการใช้งานสั้นที่หน่วยงานกำหนด และระบบไบโอเมตริกตรงตามข้อกำหนดข้างต้น
NIST ให้เหตุผลที่สนับสนุน “การใช้ไบโอเมตริกเพื่อการพิสูจน์ตัวตนอย่างจำกัดเท่านั้น” (แปลจากต้นฉบับ) อัตราการจับคู่ผิดพลาดเพียงอย่างเดียว “ไม่ได้คำนึงถึงการโจมตีแบบสวมรอยเชิงรุก” (แปลจากต้นฉบับ) การเปรียบเทียบทางไบโอเมตริก “เป็นแบบความน่าจะเป็น ขณะที่ปัจจัยพิสูจน์ตัวตนอื่นเป็นแบบกำหนดแน่นอน” (แปลจากต้นฉบับ) และรูปแบบการคุ้มครองเทมเพลตที่ให้เพิกถอนลักษณะได้มีให้ใช้อย่างจำกัด “ลักษณะทางไบโอเมตริกไม่ถือเป็นความลับ”: “สามารถได้ภาพใบหน้าจากการถ่ายภาพ” และสามารถยกรอยนิ้วมือแฝงจากวัตถุที่บุคคลสัมผัส (แปลจากต้นฉบับ) การใช้ลักษณะทางไบโอเมตริก โดยเฉพาะเมื่อเก็บไว้เพื่อการตรวจสอบส่วนกลาง ยัง “ก่อให้เกิดข้อกังวลด้านความเป็นส่วนตัวใหม่” (แปลจากต้นฉบับ)
การจับคู่ได้แสดงเพียงว่าคะแนนการเปรียบเทียบ ภายใต้นโยบายการตัดสิน ตกอยู่ฝั่งจับคู่ได้ของค่าเกณฑ์ ส่วนว่าตัวอย่างมาจากบุคคลที่มีชีวิตผ่านเซนเซอร์ที่เชื่อถือได้หรือไม่เป็นอีกคำถามหนึ่ง ซึ่งตอบด้วย PAD และการตรวจอุปกรณ์ปลายทาง
ธนาคารใช้การพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริกที่ใด: RMiT ของมาเลเซีย
ส่วนนี้อ่านการพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริกในงานธนาคารผ่านข้อความของหน่วยงานกำกับดูแลหนึ่งแห่ง เอกสารนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านเทคโนโลยี (Risk Management in Technology หรือ RMiT) ของ BNM มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 28 พฤศจิกายน 2025 เว้นแต่ระบุไว้เป็นอย่างอื่น ฉบับปัจจุบันออกเมื่อวันที่ 25 กันยายน 2026 ใช้กับสถาบันที่ระบุไว้บนหน้าปก ตั้งแต่ธนาคารที่ได้รับใบอนุญาต ธนาคารอิสลาม ผู้รับประกันภัย และผู้ประกอบการตะกาฟุล ไปจนถึงผู้ออกเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับอนุมัติ ผู้ดำเนินการระบบการชำระเงินที่ได้รับการกำหนด ผู้รับชำระเงินของร้านค้า (merchant acquirer) ที่จดทะเบียน และสถาบันรับส่งเงินตัวกลาง ข้อที่ทำเครื่องหมาย “S” เป็นมาตรฐาน (standard) ที่ “ต้องปฏิบัติตาม” (แปลจากต้นฉบับ) และการไม่ปฏิบัติตามอาจนำไปสู่การดำเนินการบังคับใช้ ข้อที่ทำเครื่องหมาย “G” เป็นแนวทางปฏิบัติ (guidance) ที่ “ได้รับการสนับสนุนให้นำมาใช้” (แปลจากต้นฉบับ)
ภาคผนวกที่อ้างถึงด้านล่างอ้างอิงมาจาก S 12.1 ซึ่งเป็นมาตรฐานว่าด้วยมาตรการควบคุมความมั่นคงปลอดภัยสำหรับบริการดิจิทัล ตาม S 12.2 สถาบันที่ยังไม่ได้ใช้มาตรการควบคุมในข้อ 12.1 ถึง 12.9 จำเป็นต้องพร้อมแสดงเป็นลายลักษณ์อักษรว่ามาตรการทางเลือกของตนได้ผลอย่างน้อยเทียบเท่า และต้องรับภาระความรับผิดต่อการฉ้อโกงที่เกิดจากช่องว่างนั้น ภาคผนวก 3 กำหนดมาตรการควบคุมสำหรับการพิสูจน์ตัวตนแบบหลายปัจจัย (multi-factor authentication หรือ MFA) และอุปกรณ์ ภาคผนวก 11 กำหนดมาตรฐานการตรวจจับการฉ้อโกงสำหรับธุรกรรมทางการเงินผ่านบริการดิจิทัลสำหรับลูกค้ารายย่อย
| ข้อของ RMiT | สิ่งที่กำหนด (ถ้อยคำสำคัญ) | ความหมายต่อไบโอเมตริก |
|---|---|---|
| ภาคผนวก 3 ¶2(b), (c) | เทคโนโลยี “ถูกต้องแม่นยำ” โดยมี “อัตราการยอมรับผิดพลาดที่ต่ำที่สุด” ตามมาตรฐาน “เท่าที่มี” (แปลจากต้นฉบับ) | ระบุไบโอเมตริกไว้ แต่ RMiT ไม่กำหนดตัวเลขสำหรับอัตรานั้น |
| ภาคผนวก 3 ¶3(a) | หนึ่งอุปกรณ์ต่อผู้ถือหนึ่งราย เป็นค่าเริ่มต้น อุปกรณ์ที่กำหนดสำหรับบัญชีร่วม/ธุรกิจ การไม่เลือกใช้โดยได้รับแจ้งข้อมูลอย่างครบถ้วน | กำหนดว่าไบโอเมตริกของโทรศัพท์เครื่องใดอนุมัติธุรกรรมได้ |
| ภาคผนวก 3 ¶4(a) | “นำ MFA มาใช้สำหรับธุรกรรมทางการเงินและธุรกรรมที่ไม่ใช่ทางการเงินที่มีความเสี่ยงสูง” (แปลจากต้นฉบับ) | ไบโอเมตริกเป็นหนึ่งปัจจัย MFA ต้องมีปัจจัยอีกประเภทหนึ่ง |
| ภาคผนวก 3 ¶5(c) | เทคโนโลยีและช่องทาง MFA “ปลอดภัยกว่า SMS ที่ไม่ได้เข้ารหัส” (แปลจากต้นฉบับ) | ใช้กับ MFA โดยรวม ไม่ได้เจาะจงไบโอเมตริก |
| ภาคผนวก 3 ¶8 | ธุรกรรมทางการเงินในบัญชีของตนเองที่ต่ำกว่า RM10,000 (ริงกิตมาเลเซีย): MFA เป็นทางเลือก “มาตรการป้องกันที่เพียงพอ” (แปลจากต้นฉบับ) | ขั้นตอน MFA ไม่ว่าเป็นไบโอเมตริกหรือไม่ อาจถูกข้ามในกรณีนั้น |
| ภาคผนวก 11 ¶2(f) ลูกค้ารายย่อย | การวิเคราะห์เฝ้าดูการเปลี่ยนแปลงของ “ข้อมูลรับรองไบโอเมตริก” ของอุปกรณ์ ในกรณีที่ใช้ไบโอเมตริกเพียงอย่างเดียวในการพิสูจน์ตัวตนธุรกรรมทางการเงิน (แปลจากต้นฉบับ) | ครอบคลุมแอปที่พึ่งพาฟังก์ชันไบโอเมตริกของโทรศัพท์ |
ภาคผนวก 3 ข้อ 2 ระบุไบโอเมตริก: เทคโนโลยีที่ใช้ในการพิสูจน์ความถูกต้องของตัวตนและวิธีพิสูจน์ตัวตนจำเป็นต้อง “แม่นยำ มีอัตราการยอมรับผิดพลาดที่ต่ำที่สุด … ในทุกวิธีพิสูจน์ตัวตน รวมถึงไบโอเมตริก กระบวนการแบบโทเคน และระบบไร้สัมผัส” (แปลจากต้นฉบับ) ตามภาคผนวก 11 ข้อ 2 การวิเคราะห์ความเสี่ยงการฉ้อโกงของสถาบัน “ต้องรวมอย่างน้อย” (แปลจากต้นฉบับ) รายการตัวชี้วัด รายการ (f) คือ “การเปลี่ยนแปลงข้อมูลรับรองไบโอเมตริกที่ลงทะเบียนไว้ในอุปกรณ์ ในกรณีที่ใช้เทคโนโลยีไบโอเมตริกเพียงอย่างเดียวเพื่อการพิสูจน์ตัวตนธุรกรรมทางการเงิน” (แปลจากต้นฉบับ) ข้อความต่อไปว่า: “ซึ่งรวมถึงกรณีที่แอปธนาคารบนมือถือพึ่งพาฟังก์ชันการยืนยันด้วยไบโอเมตริกของอุปกรณ์ ระบบปฏิบัติการมือถือ หรือแอปพลิเคชันของบุคคลที่สาม” (แปลจากต้นฉบับ)
ในกรณีนั้น การเปรียบเทียบทำงานในฟังก์ชันไบโอเมตริกของโทรศัพท์เอง เทียบกับข้อมูลรับรองใดก็ตามที่ลงทะเบียนไว้ในอุปกรณ์ การเปลี่ยนแปลงข้อมูลรับรองเหล่านั้นเปลี่ยนว่าใครสร้างผลจับคู่ได้ และ RMiT ถือการเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นตัวบ่งชี้การฉ้อโกง
การวิเคราะห์ของเราเอง ในถ้อยคำของ NIST: เมื่อไบโอเมตริกของโทรศัพท์อนุมัติการชำระเงิน ไบโอเมตริกนั้นทำหน้าที่เป็นปัจจัยเปิดใช้งาน และโทรศัพท์ที่ผูกไว้คือ “สิ่งที่คุณมี” (แปลจากต้นฉบับ) การผูกอุปกรณ์ (device binding) ตามข้อ 3(a) กำหนดว่าโทรศัพท์เครื่องใดนับเป็นปัจจัยนั้น และการเฝ้าดูตามรายการ (f) เฝ้าดูว่าใครปลดล็อกได้ ดังนั้นมาตรการควบคุมทั้งสองจึงทำงานร่วมกัน บทบัญญัติเหล่านี้ไม่มีข้อใดทำให้ไบโอเมตริกเป็นข้อบังคับ
รายการตรวจสอบการออกแบบสำหรับการเข้าสู่ระบบหรืออนุมัติการชำระเงินด้วยไบโอเมตริก
เครื่องหมายขีดหมายความว่าไม่มีบทบัญญัติใดที่อ้างถึงในที่นี้กล่าวถึงประเด็นนั้น
| การตัดสินใจ | NIST SP 800-63B-4 (สหรัฐอเมริกา ระดับรัฐบาลกลาง) | BNM RMiT (มาเลเซีย) |
|---|---|---|
| ที่ที่การเปรียบเทียบทำงาน | §3.2.3.3: การเปรียบเทียบ “ควรดำเนินการในเครื่อง” (แปลจากต้นฉบับ) | — |
| ความน่าเชื่อถือของเซนเซอร์และอุปกรณ์ปลายทาง | §3.2.3.3: ความสมบูรณ์ “ควร” ได้รับการตรวจ; หากเป็นแบบส่วนกลาง เซนเซอร์ “ต้องได้รับการพิสูจน์ตัวตน” (แปลจากต้นฉบับ) | ภาคผนวก 3 ¶2(a): “ทนทานสูงต่อภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่ส่งผลต่ออุปกรณ์ของลูกค้า” (แปลจากต้นฉบับ) |
| การตรวจจับการโจมตีด้วยสิ่งปลอมแปลง | §3.2.3.2: “ต้อง” สำหรับใบหน้า; “ควร” สำหรับม่านตา ลายนิ้วมือ (แปลจากต้นฉบับ) | — |
| ปัจจัยแบบกายภาพและการผูกอุปกรณ์ | §3.2.3: ไบโอเมตริกใช้ได้เฉพาะกับตัวพิสูจน์ตัวตนแบบกายภาพ (“ต้อง” (แปลจากต้นฉบับ)) | ภาคผนวก 3 ¶3(a): หนึ่งอุปกรณ์ต่อผู้ถือหนึ่งราย เป็นค่าเริ่มต้น โดยมีข้อยกเว้น |
| ทางเลือกที่ไม่ใช่ไบโอเมตริก | §3.2.3: ตัวเลือกทางเลือก “ต้องจัดให้เสมอ” (แปลจากต้นฉบับ) | — |
| หลังการพยายามที่ล้มเหลวซ้ำ ๆ | §3.2.3.3: จำกัดจำนวนครั้งที่พยายามล้มเหลว หน่วงเวลา แล้วปิดใช้งานไบโอเมตริก เสนอปัจจัยอื่นหากมี | — |
| การเปลี่ยนแปลงข้อมูลรับรองไบโอเมตริก | — | ภาคผนวก 11 ¶2(f): การเปลี่ยนแปลงไบโอเมตริกในกรณีที่ใช้ไบโอเมตริกเพียงอย่างเดียวในการพิสูจน์ตัวตนธุรกรรมทางการเงินของลูกค้ารายย่อย |
| อุปกรณ์ใหม่สำหรับ MFA | — | ภาคผนวก 11 ¶2(a)(iii) ลูกค้ารายย่อย: กิจกรรมในบัญชีเงินฝากหลังลงทะเบียน MFA บนอุปกรณ์ใหม่ |
ตรวจสอบแหล่งข้อมูลเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2026 บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น และไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายหรือด้านการกำกับดูแล มาตรฐาน ISO และแนวทางของ NIST สำหรับระบบของรัฐบาลกลางสหรัฐอเมริกาอ้างถึงในที่นี้ในฐานะข้ออ้างอิงทางเทคนิค RMiT ใช้กับสถาบันของมาเลเซียที่ระบุไว้ องค์กรควรยืนยันกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือที่ปรึกษากฎหมายว่าข้อกำหนดเหล่านี้ใช้กับตนอย่างไร
การพิสูจน์ตัวตนด้วยไบโอเมตริกตอบคำถามที่แคบ: โพรบนี้มาจากบุคคลที่ลงทะเบียนข้อมูลอ้างอิงนี้หรือไม่ คำตอบเป็นผลการตัดสินแบบความน่าจะเป็น และการจับคู่ได้ไม่ได้บอกอะไรเลยว่าตัวอย่างมาจากบุคคลที่มีชีวิต ณ เซนเซอร์ที่เชื่อถือได้หรือไม่ นั่นคือเหตุผลที่งานออกแบบส่วนใหญ่อยู่รอบ ๆ การเปรียบเทียบ
สำหรับทีมธนาคาร รายการตรวจสอบข้างต้นสรุปเหลือสองคำถาม: อุปกรณ์ใดผลิตผลจับคู่ได้ และจะเกิดอะไรขึ้นเมื่อการจับคู่ล้มเหลวหรืออุปกรณ์เปลี่ยน แนวทางของ NIST สำหรับระบบของรัฐบาลกลางสหรัฐอเมริกาตอบคำถามเหล่านี้หลายข้อในถ้อยคำของตนเอง สำหรับสถาบันของมาเลเซียที่ครอบคลุม RMiT ให้หลายคำตอบในรูปมาตรฐาน ซึ่งรวมถึงการผูกอุปกรณ์เป็นค่าเริ่มต้นสำหรับการพิสูจน์ตัวตนธุรกรรม และการวิเคราะห์การฉ้อโกงที่เฝ้าดูการเปลี่ยนแปลงข้อมูลรับรองไบโอเมตริกของอุปกรณ์ ในกรณีที่ใช้ไบโอเมตริกเพียงอย่างเดียวพิสูจน์ตัวตนธุรกรรมทางการเงินของลูกค้ารายย่อย