APU PPT: หน้าที่ด้าน AML ของฟินเทคอินโดนีเซีย

APU PPT กำหนดหน้าที่อะไรให้ฟินเทคในอินโดนีเซีย: กฎของ OJK, Bank Indonesia และ PPATK, กำหนดเวลารายงาน, รายชื่อผู้ถูกคว่ำบาตร, Travel Rule และบทลงโทษ
APU PPT คือชื่อที่อินโดนีเซียใช้เรียกการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินและการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย (AML/CFT) ได้แก่ anti-pencucian uang (APU) และ pencegahan pendanaan terorisme (PPT) ขณะที่กฎปัจจุบันเพิ่มด้านที่สามคือ PPPSPM (pencegahan pendanaan proliferasi senjata pemusnah massal) หรือการป้องกันการสนับสนุนทางการเงินแก่การแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง สำหรับฟินเทค หน้าที่ขึ้นอยู่กับใบอนุญาตที่ถือ โดย Otoritas Jasa Keuangan (OJK) หน่วยงานกำกับดูแลภาคบริการทางการเงินของอินโดนีเซีย กำกับดูแลผู้ดำเนินการ P2P lending แพลตฟอร์ม crowdfunding และผู้ค้าสินทรัพย์คริปโต ในขณะที่ Bank Indonesia (BI) ธนาคารกลางของอินโดนีเซีย กำกับดูแลผู้ให้บริการชำระเงินและเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่ BI ออกใบอนุญาต ทั้งนี้ PPATK ซึ่งเป็นหน่วยข่าวกรองทางการเงินของอินโดนีเซีย เป็นผู้รับรายงาน
APU PPT หมายถึงอะไรสำหรับฟินเทค
ในอินโดนีเซีย “ฟินเทค” ไม่ใช่ประเภทผู้ประกอบการตามกฎหมาย ทั้งนี้ POJK 8/2023 ซึ่งเป็นกฎ APU PPT หลักของ OJK และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 14 มิถุนายน 2023 ใช้กับผู้ให้บริการทางการเงินที่กฎเรียกว่า PJK (Penyedia Jasa Keuangan) ข้อ 2(1) ระบุผู้ให้บริการไว้หลายประเภท ซึ่งรวมถึงผู้ดำเนินการระดมทุนผ่านหลักทรัพย์ (securities crowdfunding) ผู้ดำเนินการด้านการให้เงินทุนร่วมโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ (P2P lending หรือ LPBBTI) และผู้ดำเนินการด้านบริการธุรกรรมทางการเงินโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศหรือนวัตกรรมเทคโนโลยีภาคการเงิน (ITSK) ทั้งแบบทั่วไปและแบบชารีอะฮ์
คู่มือนี้ยกคำกริยาจากตัวบทมาโดยตรง ได้แก่ “wajib” และ “harus” หมายถึงต้อง ขณะที่ “dapat” หมายถึงอาจ และ “dilarang” หรือ “tidak diperbolehkan” หมายถึงห้าม นอกจากนี้ ระยะเวลาที่เป็นวันส่วนใหญ่นับเป็น “hari kerja” หรือวันทำการ
กฎใดใช้กับฟินเทคประเภทใด
ฟินเทคแต่ละประเภทมีกฎและหน่วยงานกำกับดูแลของตนเอง แต่รายงานที่ส่งให้ PPATK อยู่ภายใต้กฎหมายฉบับเดียวกันสำหรับทุกประเภท:
| ประเภทธุรกิจ | กฎ AML หลัก | หน่วยงานกำกับดูแล |
|---|---|---|
| P2P lending (LPBBTI) | POJK 8/2023; POJK 40/2024 ข้อ 180 | OJK |
| ผู้ดำเนินการ securities crowdfunding และ ITSK | POJK 8/2023 | OJK |
| ผู้ค้าสินทรัพย์คริปโต (สินทรัพย์ทางการเงินดิจิทัล) | POJK 8/2023; SEOJK 16/2025 | OJK |
| ผู้ให้บริการชำระเงินและเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่ไม่ใช่ธนาคาร | PBI 10/2024; PADG 15/2025 | Bank Indonesia |
| ทุกประเภทข้างต้น: รายงาน | UU 8/2010; PPATK Regulation 1/2021 | PPATK เป็นผู้รับรายงาน |
ณ เวลาที่เราตรวจสอบ เราไม่พบการแก้ไข POJK 8/2023 ส่วนผู้ดำเนินการ P2P lending นั้น กฎปัจจุบันคือ POJK 40/2024 ซึ่งข้อ 180 ชี้ให้ผู้ดำเนินการไปที่กฎ APU PPT โดยใช้คำกริยาธรรมดาว่า “menerapkan” (นำไปใช้) แต่ “wajib” ที่มีผลผูกพันมาจาก POJK 8/2023 นอกจากนี้ แนวปฏิบัติด้าน AML ของ OJK ปี 2021 สำหรับผู้ดำเนินการ P2P lending (SEOJK 6/SEOJK.05/2021) ซึ่งออกภายใต้กฎปี 2017 ยังคงใช้ได้เฉพาะในส่วนที่ไม่ขัดกับ POJK 8/2023 (ข้อ 88)
ในด้านการรายงาน Law No. 8 of 2010 (UU 8/2010) ระบุผู้ให้บริการเงินอิเล็กทรอนิกส์และกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ดำเนินการชำระเงินด้วยบัตร และธุรกิจโอนเงิน เป็นผู้มีหน้าที่รายงาน รวมถึงผู้ประกอบการประเภทอื่นอีกหลายประเภท นอกจากนี้ Government Regulation (PP) 61/2021 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 14 เมษายน 2021 เพิ่ม P2P lending การระดมทุนผ่านหุ้น (equity crowdfunding) และผู้ให้บริการธุรกรรมทางการเงินโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ
สิ่งที่เปลี่ยนในปี 2024 และ 2025
การเปลี่ยนแปลง 6 รายการ เรียงตามวันที่:
- 27 ธันวาคม 2024: POJK 40/2024 ใช้แทน POJK 10/2022 สำหรับผู้ดำเนินการ P2P lending
- 31 ธันวาคม 2024: PBI 10/2024 ใช้แทนกฎของ BI ปี 2017
- 30 มิถุนายน 2025: PADG 15/2025 วางกำหนดเวลารายงานของ BI
- 3 กรกฎาคม 2025: OJK ออก SEOJK 16/2025 ซึ่งเป็นหนังสือเวียนว่าด้วยโครงการสำหรับผู้ค้าสินทรัพย์คริปโต และมี Travel Rule รวมอยู่ด้วย
- 31 กรกฎาคม 2025: หนังสือเวียนสำหรับ P2P ของ OJK คือ SEOJK 19/2025 ซึ่งกำหนดให้มีการยืนยันผู้ให้กู้และผู้กู้ผ่านช่องทางการยืนยันของ POJK 8/2023
- 10 พฤศจิกายน 2025: POJK 23/2025 แก้ไข POJK 27/2024 โดยเพิ่มอนุพันธ์คริปโตในกฎการซื้อขายของ OJK แต่ AML ยังเป็นหน้าที่ของผู้ค้า และขั้นตอนยังคงอยู่ใน POJK 8/2023 และ SEOJK 16/2025
POJK 8/2023: เสาหลักห้าประการของโครงการ APU PPT
หน้าที่หลักอยู่ในข้อ 3 ของ POJK 8/2023: “PJK wajib menerapkan program APU, PPT, dan PPPSPM secara efektif” คือบริษัทต้องดำเนินโครงการอย่างมีประสิทธิผล ตามสัดส่วนของความเสี่ยง และของกิจกรรม ขนาด ความซับซ้อน และลักษณะของบริษัท ซึ่งมีเสาหลักห้าประการ:
- “pengawasan aktif Direksi dan Dewan Komisaris”: การกำกับดูแลอย่างแข็งขันโดยคณะกรรมการและคณะกรรมการกำกับดูแล
- “kebijakan dan prosedur”: นโยบายและขั้นตอนปฏิบัติ
- “pengendalian intern”: การควบคุมภายใน
- “sistem informasi manajemen”: ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ
- “sumber daya manusia dan pelatihan”: ทรัพยากรบุคคลและการฝึกอบรม
ตามข้อ 4 บริษัทต้องประเมินความเสี่ยงด้านการฟอกเงิน ด้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย และด้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การแพร่ขยายอาวุธ จำแนกตามลูกค้า ภูมิศาสตร์ ผลิตภัณฑ์ บริการ ธุรกรรม และช่องทางการให้บริการ ทั้งนี้ บริษัทปรับปรุงการประเมินปีละครั้งและอิงการประเมินความเสี่ยงระดับชาติและระดับภาคส่วนของอินโดนีเซีย
ข้อ 10 กำหนดให้มีเจ้าหน้าที่กำกับดูแลการปฏิบัติตามกฎระเบียบระดับผู้บริหาร พร้อมหน่วยงานเฉพาะและ/หรือเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบที่สำนักงานใหญ่และสาขา สำหรับผู้ดำเนินการ P2P lending หน้าที่นี้อยู่ภายใต้กรรมการผู้รับผิดชอบด้านการกำกับดูแลการปฏิบัติตามกฎระเบียบ และสำหรับผู้ดำเนินการ crowdfunding และ ITSK อยู่ภายใต้กรรมการคนหนึ่ง (ข้อ 11)
การตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้า (CDD) การตรวจสอบแบบเข้มข้น (EDD) และการติดตามธุรกรรม
การระบุตัวตนและการยืนยันตัวตนทำก่อนเริ่มความสัมพันธ์ (ข้อ 21) สำหรับการตรวจสอบกับ NIK (เลขประจำตัวผู้อยู่อาศัย) และ Dukcapil (หน่วยงานด้านประชากรและทะเบียนราษฎรของอินโดนีเซีย) อยู่ในคู่มือของเราเรื่อง e-KYC ในอินโดนีเซีย ลูกค้าที่เข้าเกณฑ์ความเสี่ยงสูงตามข้อ 35 ซึ่งรวมถึงบุคคลที่มีสถานภาพทางการเมือง (PEP) ต้องผ่านการตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้าแบบเข้มข้น (EDD) และสำหรับ PEP ข้อ 37 เพิ่มการอนุมัติจากผู้บริหารระดับสูง การทำ EDD เป็นระยะ และการติดตามอย่างใกล้ชิดยิ่งขึ้น
บริษัทต้องติดตามธุรกรรมเทียบกับโปรไฟล์ของลูกค้า รวมถึงแหล่งที่มาของเงิน (ข้อ 51(1)) และต้องวิเคราะห์ธุรกรรมทั้งหมดที่ไม่สอดคล้องกับโปรไฟล์หรือรูปแบบตามปกติของลูกค้า (ข้อ 52(1)) ทั้งนี้ บริษัทอาจ (“dapat”) ขอข้อมูลจากลูกค้า โดยคำนึงถึงข้อห้ามการเปิดเผยให้ลูกค้ารู้ (tipping-off) และหากคำอธิบายของลูกค้าไม่น่าเชื่อถือ บริษัทต้องรายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัยต่อ PPATK (ข้อ 52(4))
เอกสารของลูกค้าเก็บรักษาไว้ “paling singkat 5 (lima) tahun” คืออย่างน้อย 5 ปี หลังความสัมพันธ์หรือธุรกรรมสิ้นสุดลง และส่งมอบภายใน 3 วันทำการนับจากที่ OJK หรือหน่วยงานที่มีอำนาจอื่นร้องขอ (ข้อ 63)
รายชื่อผู้ถูกคว่ำบาตร: DTTOT และ DPPSPM
บริษัทที่ OJK กำกับดูแลต้องรักษารายชื่อสองรายการให้เป็นปัจจุบันจากระบบที่ OJK จัดให้ (POJK 8/2023 ข้อ 53(1)) หนังสือเวียนของ OJK เรียกระบบนี้ว่า SIGAP ในจำนวนนี้ DTTOT คือรายชื่อผู้ต้องสงสัยว่าเป็นผู้ก่อการร้ายและองค์กรก่อการร้ายของอินโดนีเซีย และ DPPSPM คือรายชื่อของอินโดนีเซียสำหรับการสนับสนุนทางการเงินแก่การแพร่ขยายอาวุธ โดยมีถ้อยคำว่า “PJK dilarang menyediakan, memberikan, atau meminjamkan dana” คือบริษัทห้ามจัดหา ให้ หรือให้ยืมเงินแก่หรือเพื่อประโยชน์ของบุคคลหรือบริษัทที่อยู่ในรายชื่อ เมื่อพบว่าตรงกัน บริษัทปิดกั้น “secara serta merta tanpa penundaan dan tanpa pemberitahuan sebelumnya” คือทันทีและโดยไม่แจ้งล่วงหน้า และรายงานต่อ PPATK ในฐานะธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย และบริษัทส่งรายงานการปิดกั้นหรือรายงานไม่พบ (nil report) ไปยังตำรวจแห่งชาติของอินโดนีเซีย (DTTOT) หรือ PPATK (DPPSPM) พร้อมสำเนาถึง OJK ภายใน 3 วันทำการนับจากได้รับรายชื่อ (ข้อ 74 และ 77)
การรายงานต่อ PPATK: LTKM, LTKT และ goAML
ประเภทและกำหนดเวลาของรายงาน
ตาม UU 8/2010 มาตรา 23(1) ผู้ให้บริการทางการเงินต้อง (“wajib”) รายงานธุรกรรมสามประเภทต่อ PPATK:
- ธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย ยื่นเป็น LTKM (laporan Transaksi Keuangan Mencurigakan รายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย)
- ธุรกรรมเงินสดตั้งแต่ 500 ล้านรูเปียห์ขึ้นไป หรือเทียบเท่าเงินตราต่างประเทศ ที่ทำในธุรกรรมเดียวหรือหลายธุรกรรมภายใน 1 วันทำการ ยื่นเป็น LTKT (รายงานธุรกรรมเงินสด)
- การโอนเงินเข้าและออกนอกอินโดนีเซีย ยื่นเป็นรายงานที่มักเรียกกันว่า LTKL
ตามมาตรา 25 ต้องยื่น LTKM “sesegera mungkin paling lama 3 (tiga) hari kerja” หลังจากผู้ให้บริการทราบถึงองค์ประกอบที่มีเหตุอันควรสงสัย คือโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้และภายใน 3 วันทำการ ทั้งนี้ ตาม PPATK Regulation 1/2021 ข้อ 38(3) ให้ถือว่าบริษัททราบเมื่อกรรมการผู้รับผิดชอบด้านการกำกับดูแลการปฏิบัติตามกฎระเบียบหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบอำนาจกำหนดให้ธุรกรรมนั้นเป็นธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย PPATK ร้องขอรายงาน หรือมีการลงนามในบันทึกการประชุมสรุปผลการตรวจสอบ (audit exit meeting) นอกจากนี้ POJK 8/2023 ข้อ 76(2) ขยาย LTKM ให้ครอบคลุมธุรกรรมที่พยายามทำซึ่งต้องสงสัยว่าเกี่ยวข้องกับการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้ายหรือการแพร่ขยายอาวุธ
กำหนดเวลาที่ขึ้นกับเหตุการณ์ พร้อมเหตุที่เริ่มนับระยะเวลาของแต่ละรายการ:
| รายงาน | กำหนดเวลาและเหตุที่เริ่มนับ | แหล่งที่มา |
|---|---|---|
| ธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย (LTKM) | ภายใน 3 วันทำการหลังบริษัททราบถึงเหตุสงสัย | UU 8/2010 มาตรา 25(1) |
| เงินสดตั้งแต่ 500 ล้านรูเปียห์ขึ้นไป (LTKT) | ภายใน 14 วันทำการนับจากธุรกรรม | UU 8/2010 มาตรา 25(2) |
| การโอนเงินเข้าและออกนอกอินโดนีเซีย | ภายใน 14 วันทำการนับจากธุรกรรม | UU 8/2010 มาตรา 25(3) |
| บริษัทที่ OJK กำกับดูแล: รายงานการปิดกั้นหรือรายงานไม่พบ | ภายใน 3 วันทำการนับจากได้รับรายชื่อ | POJK 8/2023 ข้อ 77 |
| บริษัทที่ BI กำกับดูแล: สำเนารายงานการปิดกั้น | ภายใน 3 วันทำการนับจากการปิดกั้นหรือการปฏิเสธธุรกรรม | PADG 15/2025 ข้อ 31(5)(d) |
| บริษัทที่ BI กำกับดูแล: สำเนารายงานไม่พบ | ภายใน 3 วันทำการนับจากได้รับรายชื่อ | PADG 15/2025 ข้อ 31(5)(e) |
การนับ 3 วันทำการมี 3 แบบที่ต่างกัน: นับหลังบริษัททราบ (LTKM) นับจากได้รับรายชื่อ (OJK) และนับจากการปิดกั้นหรือการปฏิเสธ (BI)
goAML และ SIPESAT
รายงานส่งผ่าน goAML ซึ่งเป็นแอปพลิเคชันรายงานของ PPATK และตาม PPATK Regulation 1/2021 บริษัทต้อง (“wajib”) ลงทะเบียน (ข้อ 13) และกรรมการผู้รับผิดชอบด้านการกำกับดูแลการปฏิบัติตามกฎระเบียบหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบอำนาจแต่งตั้งผู้ดูแลระบบและเจ้าหน้าที่ผู้รายงาน (ข้อ 19) กำหนดส่งการแก้ไขคือภายใน 3 วันทำการหลังบริษัทพบข้อผิดพลาดหรือได้รับแจ้งจาก PPATK (ข้อ 45–46) นอกจากนี้ PPATK Circular 6/2025 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 21 พฤษภาคม 2025 ย้ายการเข้าสู่ระบบ SIPESAT ไปใช้ข้อมูลเข้าสู่ระบบของ goAML ทั้งนี้ การส่งข้อมูลลูกค้าใหม่รายไตรมาสภายใต้หนังสือเวียนฉบับนี้เริ่มตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2025 และครบกำหนดภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดจากแต่ละไตรมาส
การเปิดเผยให้ลูกค้ารู้และการเลื่อนธุรกรรม
ตาม UU 8/2010 กรรมการ กรรมการกำกับดูแล ผู้จัดการ และพนักงานห้าม (“dilarang”) แจ้งลูกค้าหรือบุคคลอื่นเกี่ยวกับ LTKM ที่กำลังจัดทำหรือยื่นแล้ว (มาตรา 12(1)) นอกจากนี้ ผู้ให้บริการอาจ (“dapat”) เลื่อนธุรกรรมได้ไม่เกิน 5 วันทำการในกรณีที่กฎหมายระบุไว้ (มาตรา 26)
ผู้ค้าสินทรัพย์คริปโต: SEOJK 16/2025 และ Travel Rule
SEOJK 16/SEOJK.07/2025 ซึ่งเป็นหนังสือเวียนของ OJK ถึงคณะกรรมการของผู้ค้าสินทรัพย์ทางการเงินดิจิทัล มีผลบังคับใช้เมื่อ 3 กรกฎาคม 2025 และคำปรารภระบุว่าเป็นการนำ POJK 8/2023 ไปปฏิบัติ ทั้งนี้ การตีความของเรา: หนังสือเวียนฉบับนี้ทำให้ผู้ค้าสินทรัพย์คริปโตอยู่ในกรอบ APU PPT ของ OJK แล้ว
“Pedagang wajib menerapkan prinsip Travel Rule” คือผู้ค้าต้องใช้ Travel Rule ทั้งนี้ สำหรับการโอนที่มีมูลค่าตั้งแต่จำนวนเงินรูเปียห์ที่เทียบเท่า 1,000 ดอลลาร์สหรัฐขึ้นไป ผู้ค้าขอรับชื่อ ที่อยู่กระเป๋าเงินคริปโต และที่อยู่ของผู้โอน และเพิ่มบัตรประจำตัวผู้อยู่อาศัย (KTP) ซึ่งผู้ค้าต้อง (“wajib”) ขอรับจากพลเมืองอินโดนีเซีย สำหรับชาวต่างชาติ ผู้ค้าขอรับหนังสือเดินทางหรือเอกสารเทียบเท่า “jika dimungkinkan untuk diperoleh” คือหากสามารถขอรับได้ นอกจากนี้ ผู้ค้ายังขอรับชื่อ ที่อยู่กระเป๋าเงินคริปโต และที่อยู่ของผู้รับด้วย สำหรับจำนวนที่ต่ำกว่านี้ ผู้ค้ายังเก็บชื่อและที่อยู่กระเป๋าเงินคริปโตของผู้โอนและผู้รับ
ผู้ค้าต้องใช้การติดตามธุรกรรมที่อาศัย RegTech เช่น การวิเคราะห์บล็อกเชน (blockchain analytics) ที่สามารถแจ้งเตือนเมื่อพบบริการผสมเหรียญ (mixer) กระเป๋าเงินที่เน้นความเป็นส่วนตัว (privacy wallet) และเครื่องมือในลักษณะเดียวกัน (SEOJK 16/2025 §II.15(a)–(b)) นอกจากนี้ ผู้ค้าที่ปฏิเสธว่าที่ลูกค้า หรือธุรกรรม หรือยุติความสัมพันธ์ มีหน้าที่ต้อง (“berkewajiban”) รายงานต่อ PPATK ในฐานะธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย ในเรื่องรายชื่อ “Pedagang tidak diperbolehkan menyediakan, memberikan, atau meminjamkan dana” คือผู้ค้าห้ามจัดหา ให้ หรือให้ยืมเงิน และ “dana” (เงิน) รวมสินทรัพย์ทางการเงินดิจิทัลโดยชัดแจ้ง นอกจากนี้ หนังสือเวียนยังกำหนดให้ผู้ค้าปิดกั้นรายการที่ตรงกันทันที และรายงานต่อ PPATK ทั้งนี้ รายงานการปิดกั้นหรือรายงานไม่พบส่งภายใน 3 วันทำการนับจากได้รับรายชื่อ พร้อมสำเนาถึง OJK ผ่าน SIGAP และผู้ค้าต้องบรรเทาความเสี่ยงจากการหลบเลี่ยงการคว่ำบาตร
ผู้ค้าเคยต้องยื่นการประเมินความเสี่ยงของผู้ค้าแต่ละรายฉบับแรกภายใน 12 เดือนหลังหนังสือเวียนออกใช้ และขณะนี้ปรับปรุงทุกปีภายในสิ้นเดือนมิถุนายน
PBI 10/2024: ผู้ให้บริการชำระเงินและเงินอิเล็กทรอนิกส์ภายใต้ Bank Indonesia
PBI 10/2024 คือกฎ APU PPT ของ Bank Indonesia ซึ่ง ณ เวลาที่เราตรวจสอบ เราไม่พบการแก้ไข กฎนี้ใช้กับผู้ให้บริการระบบการชำระเงินที่ไม่ใช่ธนาคารในการบริหารแหล่งเงิน การส่งต่อธุรกรรม และการโอนเงิน และใช้กับผู้แลกเปลี่ยนเงินตราที่ไม่ใช่ธนาคารและผู้ประกอบการอื่นที่ไม่ใช่ธนาคารซึ่ง BI ออกใบอนุญาตหรือให้ความเห็นชอบ (ข้อ 4) โครงการมีห้าองค์ประกอบ (ข้อ 5) ได้แก่ การกำกับดูแลโดยคณะกรรมการ นโยบายที่เป็นลายลักษณ์อักษร การบริหารความเสี่ยง ทรัพยากรบุคคล และการควบคุมภายใน
ตามข้อ 47(1) ผู้ให้บริการต้อง (“wajib”) ตรวจสอบชื่อเทียบกับ DTTOT และ DPPSPM ปิดกั้นรายการที่ตรงกัน “segera” (โดยเร็ว) และโดยไม่แจ้งล่วงหน้า และรายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย รวมถึงความพยายามทำธุรกรรม นอกจากนี้ ผู้ให้บริการต้องลดผลบวกลวงและผลลบลวง
PADG 15/2025 กำหนดรายงานที่ส่งถึง BI (ข้อ 31) รวมถึงรายงานเดือนมกราคมและรายงานเมื่อมีการเปลี่ยนนโยบายซึ่งอยู่ในปฏิทินด้านล่าง รายงานสรุปธุรกรรมที่เลื่อนครบกำหนด “paling lambat tanggal 15 (lima belas) bulan berikutnya” คือภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป รายงานเรื่องความร่วมมือกับบุคคลที่สามด้าน CDD ครบกำหนด “paling lambat 10 (sepuluh) hari kerja sejak tanggal berlakunya kerja sama” คือภายใน 10 วันทำการนับจากวันที่ข้อตกลงมีผล ทั้งนี้ สำเนารายงานการปิดกั้นหรือการปฏิเสธธุรกรรมและสำเนารายงานไม่พบเป็นไปตามการนับระยะเวลาในตารางข้างต้น
บทลงโทษเมื่อปฏิบัติไม่ถูกต้อง
สำหรับการฝ่าฝืนข้อ 3, ข้อ 4(1), (2), (4) และ (5), ข้อ 5 และข้อ 6(1) นั้น ข้อ 7(1) ของ POJK 8/2023 ระบุบทลงโทษทางปกครอง ซึ่งไล่ตั้งแต่คำเตือนเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมคำสั่งให้ดำเนินการ ค่าปรับ และการจำกัดกิจกรรม ไปจนถึงการลดระดับสุขภาพ (health rating) การระงับกิจกรรม และ/หรือการห้ามเป็นฝ่ายหลัก (main party) การคำนวณค่าปรับถูกเลื่อนออกไปสำหรับบริษัทที่ขาดทุนในปีก่อนหน้า (ข้อ 80)
ข้อ 78 เพิ่มค่าปรับสำหรับรายงานล่าช้า รวมถึงรายงานที่ส่งถึง PPATK ล่าช้าตามข้อ 76(1) ทั้งนี้ รายงานที่ยื่นหลังกำหนดเวลาไม่เกิน 30 วันทำการ ถือว่าล่าช้า และหลังจากนั้น บริษัท “dinyatakan tidak menyampaikan laporan” คือรายงานถือว่าไม่ได้ยื่น และบริษัทยังต้องยื่นรายงานภายใน 3 วันทำการนับจากที่ถูกลงโทษ หากบริษัทยังไม่ยื่น บริษัทต้องอยู่ภายใต้มาตรการอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างต่อไปนี้ ได้แก่ การจำกัดหรือการระงับกิจกรรมบางอย่าง การลดระดับความมั่นคง (soundness rating) หรือการห้ามเป็นฝ่ายหลัก (ข้อ 78(11))
ตาม PBI 10/2024 (ข้อ 14 และ 51) BI สามารถกำหนดคำเตือนเป็นลายลักษณ์อักษร ค่าปรับ การจำกัดการดำเนินธุรกิจ การหยุดกิจกรรมชั่วคราว บางส่วน หรือทั้งหมด และการเพิกถอนใบอนุญาต นอกจากนี้ BI สามารถสั่งให้กรรมการ กรรมการกำกับดูแล หรือเจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารพ้นจากตำแหน่ง และสามารถสั่งห้ามบุคคลเหล่านั้นและผู้ถือหุ้นได้ไม่เกิน 5 ปี และ BI อาจ (“dapat”) เผยแพร่บทลงโทษ
ค่าปรับตามที่ระบุในตัวบท:
| กฎ | ค่าปรับ | แหล่งที่มา |
|---|---|---|
| OJK – การฝ่าฝืนโครงการ: บริษัท | ไม่เกิน 1% ของกำไรสุทธิปีก่อน สูงสุด 100 พันล้านรูเปียห์ต่อปี | POJK 8/2023 ข้อ 79 |
| OJK – การฝ่าฝืนโครงการ: บุคคล | ไม่เกิน 5 พันล้านรูเปียห์ต่อปี | POJK 8/2023 ข้อ 79 |
| OJK – รายงานล่าช้า: ผู้ดำเนินการ P2P lending และผู้ดำเนินการ crowdfunding | 50,000 รูเปียห์ต่อวันทำการ ไม่เกิน 1.5 ล้านรูเปียห์ต่อรายงาน | POJK 8/2023 ข้อ 78(1) |
| OJK – รายงานล่าช้า เพดานรายปี: ผู้ดำเนินการ P2P lending และผู้ดำเนินการ crowdfunding | ไม่เกิน 0.25% ของกำไรสุทธิปีก่อน สูงสุด 12.5 พันล้านรูเปียห์ | POJK 8/2023 ข้อ 78(3) |
| OJK – ไม่ได้ยื่นรายงาน: ผู้ดำเนินการ P2P lending และผู้ดำเนินการ crowdfunding | 5 ล้านรูเปียห์ต่อรายงาน | POJK 8/2023 ข้อ 78(6) |
| BI – การฝ่าฝืนด้านโครงการ ด้าน CDD ด้านการติดตามธุรกรรม หรือด้านรายชื่อ | ไม่เกิน 10% ของทุนที่ชำระแล้ว สะสมต่อมาตรการกำกับดูแลแต่ละครั้ง | PBI 10/2024 ข้อ 14(3), 51(3) |
| BI – รายงานถึง BI หรือ PPATK ล่าช้า | 100,000 รูเปียห์ต่อวันทำการ ไม่เกิน 3 ล้านรูเปียห์ต่อรายงาน | PBI 10/2024 ข้อ 62(1)–(2) |
| BI – ไม่ได้ยื่นรายงาน | 3 ล้านรูเปียห์ต่อรายงาน | PBI 10/2024 ข้อ 62(3)–(4) |
บทลงโทษกรณีไม่ปฏิบัติตามหน้าที่รายงานมาจากหน่วยงานกำกับดูแล คือ OJK หรือ BI (UU 8/2010 มาตรา 30) PPATK กำหนดบทลงโทษเฉพาะกับผู้มีหน้าที่รายงานที่ไม่มีหน่วยงานกำกับดูแลเท่านั้น ซึ่งเป็นขอบเขตของ PPATK Regulation 1/2024 ด้วย
ปฏิทินการปฏิบัติตาม APU PPT รายปี
การยื่นครั้งแรก 4 รายการมาก่อนรอบรายปี:
- ลงทะเบียนใน goAML (PPATK Regulation 1/2021 ข้อ 13)
- แต่งตั้งผู้ดูแลระบบ goAML และเจ้าหน้าที่ผู้รายงาน (ข้อ 19)
- เข้าสู่ระบบ SIPESAT ด้วยข้อมูลเข้าสู่ระบบของ goAML (PPATK Circular 6/2025)
- ยื่นการประเมินความเสี่ยงฉบับแรกต่อหน่วยงานกำกับดูแล (OJK: POJK 8/2023 ข้อ 4(5); BI: PADG 15/2025 ข้อ 31(3)(a))
การยื่นที่มีกำหนดวันที่แน่นอนเข้ากับปฏิทินรายปีได้ แต่รายงานที่เกิดตามเหตุการณ์อาศัยการติดตามธุรกรรมและการตรวจสอบรายชื่อ ทั้งนี้ เราเสนอ 5 ข้อ:
บริษัทที่ BI กำกับดูแลยื่นรายงานการประเมินความเสี่ยงภายในวันทำการสุดท้ายของเดือนมกราคม และรายงาน APU PPT ประจำปีภายในเดือนมกราคม ขณะที่บริษัทที่ OJK กำกับดูแล รวมถึงผู้ค้าสินทรัพย์คริปโต ยื่นรายงานผลการดำเนินการปรับปรุงข้อมูลภายในสิ้นเดือนมกราคม
บริษัทที่ OJK กำกับดูแลกลุ่มเดียวกันยื่นการประเมินความเสี่ยงที่ปรับปรุงแล้วภายในสิ้นเดือนมิถุนายน
บริษัทที่ OJK กำกับดูแลกลุ่มเดียวกันยื่นแผนสำหรับช่วงปรับปรุงข้อมูลถัดไปภายในสิ้นเดือนธันวาคม
บริษัทที่ BI กำกับดูแลยื่นรายงานสรุปธุรกรรมที่เลื่อนภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป
บริษัทที่ OJK กำกับดูแลรายงานการเปลี่ยนแปลงภายใน 7 วันทำการนับจากการเปลี่ยนแปลง และบริษัทที่ BI กำกับดูแลภายใน 10 วันทำการนับจากการอนุมัติภายในองค์กร
สำหรับรายงานถึง OJK ตามข้อ 74(1) กำหนดเวลาที่ตรงกับวันหยุดนักขัตฤกษ์จะเลื่อนไปเป็นวันทำการถัดไป (POJK 8/2023 ข้อ 74(4)) สำหรับรายงานถึง BI กำหนดเวลาที่ตรงกับวันเสาร์ วันอาทิตย์ วันหยุดนักขัตฤกษ์ หรือวันลาหยุดร่วมกัน จะเลื่อนไปเป็นวันทำการถัดไป (PADG 15/2025 ข้อ 31(6))
ในฝั่งหน่วยงานกำกับดูแล ยังมีสองประเด็นที่ยังไม่ได้ข้อยุติ OJK เปิดรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับร่างแก้ไข POJK 40/2024 ไว้จนถึง 25 กันยายน 2026 และเมื่อเราตรวจสอบ การแก้ไขนั้นยังอยู่ในขั้นร่าง อีกประเด็นหนึ่งคือ เราไม่พบหนังสือเวียน AML ของ OJK ที่ออกแยกต่างหากสำหรับผู้ดำเนินการ ITSK
บทความนี้สรุปกฎระเบียบของอินโดนีเซียเพื่อให้ข้อมูลทั่วไป โดยตรวจสอบกับแหล่งข้อมูลทางการเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2026 และบทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย คำแปลตัวบทกฎหมายอินโดนีเซียในหน้านี้เป็นของเราเอง และต้นฉบับภาษาอินโดนีเซียมีผลเหนือกว่า ควรตรวจสอบตัวบทฉบับปัจจุบันกับ OJK, Bank Indonesia หรือ PPATK ก่อนนำไปใช้
หน้าที่ APU PPT ของฟินเทคอินโดนีเซียมาจากสามแหล่ง ได้แก่ POJK 8/2023 ของ OJK ซึ่งกำหนดโครงการสำหรับผู้ดำเนินการ P2P lending แพลตฟอร์ม crowdfunding และผู้ดำเนินการ ITSK และ SEOJK 16/2025 นำโครงการนั้นไปใช้กับผู้ค้าสินทรัพย์คริปโต ขณะที่ PBI 10/2024 และ PADG 15/2025 ของ Bank Indonesia กำหนดโครงการสำหรับผู้ให้บริการชำระเงินและเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่ไม่ใช่ธนาคาร และ UU 8/2010 กับ PPATK Regulation 1/2021 กำหนดรายงานที่ทุกกลุ่มข้างต้นยื่นผ่าน goAML ทั้งนี้ การนับระยะเวลาแตกต่างกัน LTKM ครบกำหนดภายใน 3 วันทำการหลังบริษัททราบ และรายงานเงินสดและรายงานการโอนข้ามพรมแดนภายใน 14 วันทำการนับจากธุรกรรม รายงานเกี่ยวกับรายชื่อของบริษัทที่ OJK กำกับดูแลนับจากได้รับรายชื่อ ขณะที่สำเนารายงานการปิดกั้นที่ส่งถึง BI นับจากวันที่ปิดกั้น บทลงโทษกรณีไม่ปฏิบัติตามหน้าที่รายงานมาจาก OJK หรือ BI ในทางปฏิบัติ ควรเริ่มจากใบอนุญาต เพราะใบอนุญาตเป็นตัวกำหนดกฎ หน่วยงานกำกับดูแล และการนับระยะเวลา