การฟอกเงิน 3 ขั้นตอน มีอะไรบ้าง พร้อมตัวอย่างและมาตรการ AML

กองเหรียญสีเทาบนสมุดบัญชีที่ปิดอยู่ซ่อนเหรียญสีส้มหนึ่งเหรียญ มีลำแสงแคบส่องลง และมีเหรียญกระจัดกระจายบนแผ่นกระจกด้านหน้า

การฟอกเงิน 3 ขั้นตอน: การนำเงินเข้าสู่ระบบ การอำพรางเส้นทางเงิน และการนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ พร้อมตัวอย่างในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และมาตรการ AML ทุกขั้น

การฟอกเงินมักอธิบายเป็น 3 ขั้นตอน ได้แก่ การนำเงินเข้าสู่ระบบ (placement) การอำพรางเส้นทางเงิน (layering) และการนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ (integration) ขั้นที่ 1 แยกเงินที่ได้จากการกระทำความผิดออกจากความเชื่อมโยงโดยตรงกับอาชญากรรม ขั้นที่ 2 ปกปิดร่องรอย และขั้นที่ 3 ทำให้เงินกลับมาใช้ได้อีกครั้งโดยดูเหมือนมาจากแหล่งที่ถูกต้องตามกฎหมาย นี่คือกรอบที่ UN Office on Drugs and Crime (UNODC) ใช้อธิบายกระบวนการนี้ พร้อมข้อสังเกตว่าคดีจริงอาจรวมขั้นตอนเข้าด้วยกัน ข้ามขั้นตอน หรือเกิดซ้ำได้

แบบจำลองนี้มีประโยชน์เพราะทำให้ทีมงานด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบมีวิธีตั้งคำถามร่วมกันว่าเงินอยู่ ณ จุดใดของวงจร และมาตรการการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (AML) และการทำความรู้จักลูกค้า (KYC) ใดที่มองเห็นเงินได้ ณ จุดนั้น บทความนี้เน้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะ Financial Action Task Force (FATF) และ UNODC ได้เผยแพร่เอกสารระดับภูมิภาคฉบับล่าสุดเกี่ยวกับเงินจากการหลอกลวง เครือข่ายบัญชีม้า คาสิโน และสินทรัพย์ดิจิทัล

ตัวอย่างในบทความมาจากฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ และมาเลเซีย ซึ่งมีเอกสารคดีจากแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ ควบคู่กับข้อค้นพบระดับภูมิภาคจาก UNODC และ FATF ส่วนอินโดนีเซีย เวียดนาม และไทย ปรากฏในตารางหน่วยงาน กฎเกณฑ์และความเสี่ยงแตกต่างกันในแต่ละประเทศ จึงไม่ควรถือว่าตัวอย่างใดในที่นี้เป็นภาพแทนของทั้งภูมิภาค

3 ขั้นตอนของการฟอกเงินมีอะไรบ้าง

ในถ้อยคำของ UNODC “การฟอกเงินคือการดำเนินการกับเงินที่ได้จากการกระทำความผิดเพื่ออำพรางแหล่งที่มาที่ผิดกฎหมาย” (แปลจากต้นฉบับ) ทั้ง 3 ขั้นตอน ได้แก่ การนำเงินเข้าสู่ระบบ การอำพรางเส้นทางเงิน และการนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ ขั้นตอนเหล่านี้เป็นไปตามเส้นทางของเงิน ในขั้นที่ 1 เงินยังอยู่ใกล้อาชญากรรมต้นทางมากที่สุด และเมื่อถึงขั้นที่ 3 เงินจะดูห่างจากอาชญากรรมนั้นมากที่สุดเท่าที่ผู้ฟอกเงินจะทำได้

ตัวอย่างของการฟอกเงินในแต่ละขั้นตอน

แต่ละแถวจับคู่ขั้นตอนกับเป้าหมายของผู้ฟอกเงิน ช่องทางที่พบบ่อย และตัวอย่างหนึ่งที่อธิบายไว้ด้านล่าง

ขั้นตอนเป้าหมายของผู้ฟอกเงินช่องทางที่พบบ่อยในแหล่งข้อมูลที่อ้างถึงตัวอย่างจากบทความนี้
การนำเงินเข้าสู่ระบบแยกเงินออกจากอาชญากรรมและนำเข้าสู่ระบบการเงินบัญชีม้า บริษัทเปลือกหรือบริษัทที่เพิ่งจดทะเบียน และบัญชีที่เปิดด้วยตัวตนที่ถูกส่งมอบให้ผู้อื่นสิงคโปร์: บุคคลส่งมอบอัตลักษณ์ดิจิทัลแห่งชาติของตนให้ขบวนการอาชญากรรม ซึ่งนำไปใช้เปิดบัญชีจากระยะไกล (ขั้นที่ 1)
การอำพรางเส้นทางเงินปกปิดร่องรอยและสร้างระยะห่างระหว่างเงินกับแหล่งที่มาการโอนแบบส่งผ่าน (pass-through) ระหว่างบัญชี junket (ทัวร์พนันที่จัดผ่านตัวแทน) คริปโทเคอร์เรนซี และสเตเบิลคอยน์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ไม่ระบุประเทศ): เงินจากการพนันและการฉ้อโกงถูกส่งผ่านร้านแลกเปลี่ยนเงินตราข้ามพรมแดน 2 ครั้ง (UNODC, 2022 อ้างถึงในรายงานปี 2023; ขั้นที่ 2)
การนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจทำให้เงินกลับมาใช้ได้อีกครั้งโดยดูเหมือนมาจากแหล่งที่ถูกต้องตามกฎหมายอสังหาริมทรัพย์ สินทรัพย์หรู กิจการทางธุรกิจ ตลอดจนคาสิโนออนไลน์และธุรกิจที่เกี่ยวข้องสิงคโปร์ ปี 2023: โดยทั่วไปผู้ต้องสงสัยใช้เงินผิดกฎหมายซื้ออสังหาริมทรัพย์ ทองคำแท่ง นาฬิกาหรู และเครื่องประดับ (Inter-Ministerial Committee, 2024; ขั้นที่ 3)

ที่มาของแบบจำลอง

หน่วยงาน 3 แห่งอธิบายแบบจำลองนี้ไว้ในเอกสารเผยแพร่ ได้แก่ คำถามที่พบบ่อยของ FATF ที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ ภาพรวมของ UNODC และหน้าเกี่ยวกับการฟอกเงินของ Bank Negara Malaysia (BNM)

แบบจำลองนี้เป็นเครื่องมือเชิงพรรณนาที่ FATF, UNODC และหน่วยงานระดับประเทศใช้ ไม่ใช่มาตรฐานทางกฎหมาย และข้อแนะนำของ FATF (FATF Recommendations) ซึ่งเป็นมาตรฐานสากลด้านการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินและการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย (AML/CFT) ก็ไม่ได้ใช้แบบจำลองนี้ คำนิยามทางกฎหมายทำงานต่างออกไป ตัวอย่างเช่น อนุสัญญาเวียนนาของสหประชาชาติ ปี 1988 (ข้อ 3.1) อธิบายการฟอกเงินตามลักษณะการกระทำ เช่น การแปรสภาพหรือการโอนทรัพย์สินที่รู้ว่าได้มาจากการกระทำความผิด เพื่อปกปิดหรืออำพรางแหล่งที่มาที่ผิดกฎหมาย คำนิยามในกฎหมายของแต่ละประเทศแตกต่างกัน

ทั้ง 3 ขั้นตอนเกิดขึ้นตามลำดับเสมอหรือไม่

ไม่เสมอไป UNODC ชี้ว่าคดีจริงอาจไม่มีขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งหรือมากกว่านั้น อาจรวมบางขั้นตอนเข้าด้วยกัน หรืออาจเกิดซ้ำหลายขั้นตอน ในตัวอย่างของ UNODC เอง การฝากเงินผ่านบัญชีม้าแล้วตามด้วยการชำระเงินให้บริษัทเปลือก ทำให้ขั้นการนำเงินเข้าสู่ระบบและการอำพรางเส้นทางเงินกลายเป็นขั้นตอนเดียวกันในทางปฏิบัติ

รายงานปี 2023 ของ FATF, Egmont Group และ INTERPOL ว่าด้วยกระแสเงินผิดกฎหมายจากการฉ้อโกงทางไซเบอร์ พบว่าเงินจากการฉ้อโกงถูกส่งเข้าสู่เครือข่ายฟอกเงินอย่างรวดเร็ว จากนั้นจึงถูกอำพรางเส้นทางอย่างรวดเร็วผ่านธุรกรรมแบบ “ส่งผ่าน” (pass-through) ระหว่างบัญชีในประเทศหรือต่างประเทศ

เอกสารของ FATF เดือนกุมภาพันธ์ 2026 ว่าด้วยการฉ้อโกงทางไซเบอร์ รายงานว่ามีขบวนการลักษณะนี้มากขึ้นที่วางกลไกการฟอกเงินไว้ตั้งแต่ต้น โดยใช้บัญชีนอมินี เครือข่ายบัญชีม้า บัญชีธนาคารและบัญชีศูนย์ซื้อขายที่ถูกนำมาซื้อขายต่อ และการโอนเงินอย่างรวดเร็วผ่านแพลตฟอร์มฟินเทค สำหรับนักวิเคราะห์ ประเด็นในทางปฏิบัติคือการชำระเงินครั้งเดียวอาจเป็นการนำเงินเข้าสู่ระบบ การอำพรางเส้นทางเงิน หรือทั้งสองอย่างในคราวเดียว ชื่อขั้นตอนเป็นวิธีคิดเรื่องความเสี่ยง จึงไม่จำเป็นต้องรอให้เห็นลำดับที่ชัดเจน

ขั้นที่ 1: การนำเงินเข้าสู่ระบบ (placement) — เงินที่ได้จากการกระทำความผิดเข้าสู่ระบบการเงินได้อย่างไร

การนำเงินเข้าสู่ระบบคือจุดเริ่มต้น คำถามที่พบบ่อยของ FATF อธิบายว่าเป็นขั้นที่ผู้ฟอกเงินนำกำไรผิดกฎหมายเข้าสู่ระบบการเงิน และเสริมว่าในขั้นนี้ เงินมักถูกดำเนินการในจุดที่ค่อนข้างใกล้กับกิจกรรมต้นทาง ส่วน BNM อธิบายว่าเป็นการนำเงินผิดกฎหมายเข้าไปในสถาบันที่มีหน้าที่รายงาน

มีสองคำที่มักถูกนำไปปะปนกับการฟอกเงินเอง การหลอกลวงคือความผิดมูลฐาน (predicate offense) ที่ก่อให้เกิดเงินที่ได้จากการกระทำความผิด ส่วนเจ้าของบัญชีม้า (money mule) คือบุคคลที่บัญชีของตนใช้เป็นทางผ่านของเงินดังกล่าว

ตามรายงานปี 2023 เครือข่ายฟอกเงินที่อยู่เบื้องหลังการฉ้อโกงทางไซเบอร์มักเกี่ยวข้องกับเจ้าของบัญชีม้า และอาจรวมถึงบริษัทเปลือกหรือธุรกิจที่ถูกกฎหมายด้วย เครือข่ายเหล่านี้กระจายอยู่ในธนาคาร บริษัทชำระเงินและบริษัทโอนเงิน รวมถึงผู้ให้บริการสินทรัพย์ดิจิทัล (VASP) อาชญากรใช้โซเชียลมีเดียและแพลตฟอร์มส่งข้อความเพื่อชักชวนเจ้าของบัญชีม้าข้ามพรมแดนในวงกว้าง

รายงานยังอธิบายแนวโน้มทั่วไปของบัญชีแรกที่รับเงินจากการฉ้อโกง สำหรับการหลอกลวงอย่างฟิชชิง การแอบอ้างเป็นบุคคลอื่น การหลอกให้รัก และการหลอกลวงเรื่องงาน บัญชีนั้นคือบัญชีม้าของบุคคลธรรมดา สำหรับการหลอกลวงทางอีเมลธุรกิจ (business email compromise) และการฉ้อโกงผ่านแพลตฟอร์มการเทรด บัญชีนั้นคือบัญชีนิติบุคคล เช่น บริษัทเปลือกหรือบริษัทที่เพิ่งจดทะเบียน รายงานเตือนว่าแนวโน้มเหล่านี้อาจไม่ใช้กับทุกกรณี สองกรณีในรายงานแสดงให้เห็นภาพของเรื่องนี้ในภูมิภาค:

  • ฟิลิปปินส์ ในคดีที่ผู้จัดตั้งขบวนการถูกจับกุมในปี 2019 เจ้าของร้านค้าขนาดเล็กรายหนึ่งถูกชักชวนผ่านสิ่งที่ดูเหมือนข้อเสนองาน จากนั้นเจ้าของร้านได้ทำธุรกรรมที่ใช้เงินสด 83 รายการ รวม 3.6 ล้านเปโซฟิลิปปินส์ ในช่วง 6 เดือน ให้กับขบวนการหลอกให้รักออนไลน์
  • สิงคโปร์ ในคดีจากสิงคโปร์ที่อธิบายไว้ในรายงาน การวิเคราะห์ของหน่วยข่าวกรองทางการเงิน (FIU) ของประเทศพบเครือข่ายบุคคล 147 คนและบัญชีธนาคาร 276 บัญชีใน 8 ธนาคาร บุคคลเหล่านี้ส่งมอบอัตลักษณ์ดิจิทัลแห่งชาติของตนให้ขบวนการอาชญากรรม ซึ่งนำไปใช้เปิดบัญชีจากระยะไกล FIU ตรวจพบเครือข่ายนี้จากข้อมูลที่ใช้ร่วมกัน เช่น รูปแบบการทำธุรกรรม รหัสอุปกรณ์ (device ID) และข้อมูลการติดต่อ

มาตรการที่เน้นตัวตน เช่น การระบุตัวตนลูกค้า การยืนยันตัวตน และการตรวจสอบการลงทะเบียนซ้ำ ใช้ตรวจว่าใครเป็นผู้เปิดบัญชี และกรณีสิงคโปร์แสดงให้เห็นว่าเหตุใดการวิเคราะห์ข้อมูลที่ใช้ร่วมกันจึงสำคัญ มาตรการเหล่านี้ก็มีข้อจำกัดในตัวเช่นกัน บุคคลจริงที่มีเอกสารจริงสามารถเปิดบัญชีแล้วนำไปให้ผู้อื่นยืมหรือขายในภายหลังได้ และการตรวจสอบตอนรับลูกค้าเข้าระบบไม่สามารถมองเห็นการใช้งานในอนาคตนั้น

สัญญาณที่ระบุไว้ใต้แต่ละขั้นตอนมาจากภาคผนวกตัวบ่งชี้ของรายงานปี 2023 และในส่วนของความเป็นเจ้าของ มาจากบันทึกตีความของข้อแนะนำที่ 10 ของ FATF (FATF Recommendation 10) การจัดกลุ่มตามขั้นตอนเป็นของเราเอง ตัวรายงานเรียงตัวบ่งชี้ตั้งแต่การเปิดบัญชีไปจนถึงการติดตามธุรกรรม รายงานยังเตือนว่าตัวบ่งชี้เพียงตัวเดียวอาจไม่เพียงพอที่จะทำให้เกิดข้อสงสัย แม้อาจนำไปสู่การติดตามและการตรวจสอบเพิ่มเติมได้ ในขั้นการนำเงินเข้าสู่ระบบ สัญญาณเกี่ยวข้องกับผู้เปิดบัญชีและวิธีใช้บัญชีในช่วงแรก:

  • ผู้ถือบัญชีไม่สามารถหรือไม่ยอมผ่านการตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้า
  • ข้อมูลตัวตน เช่น ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ หรืออีเมล ถูกใช้ร่วมกัน ใช้ซ้ำ หรือไม่สอดคล้องกันระหว่างบัญชี
  • อุปกรณ์เครื่องเดียวหรือที่อยู่ไอพี (internet protocol: IP) เดียวเชื่อมโยงกับบัญชีของผู้ถือหลายราย
  • มีการทำธุรกรรมทันทีหลังเปิดบัญชี และไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้
  • ลูกค้าไม่สามารถอธิบายแหล่งที่มาของเงิน หรือบอกว่าทำธุรกรรมแทนผู้อื่น
  • บุคคลที่ไม่มีประสบการณ์ด้านการเงินแต่ถูกนำเสนอว่าเป็นนักลงทุน ส่งเงินเพื่อลงทุนหรือซื้อผลิตภัณฑ์ทางการเงินให้กับบริษัท ซึ่งในหลายกรณีจัดตั้งในเขตอำนาจที่มีความเสี่ยงสูง
  • บริษัทผู้รับเงินมีเว็บไซต์การเทรดหรือการลงทุน ซึ่งในหลายกรณีไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่อยู่ในรายชื่อของหน่วยงานกำกับดูแลในพื้นที่

ขั้นที่ 2: การอำพรางเส้นทางเงิน (layering) — ปกปิดร่องรอยได้อย่างไร

การอำพรางเส้นทางเงินเป็นเรื่องของระยะห่าง UNODC อธิบายว่าเป็นการปกปิดร่องรอยเพื่อสกัดการติดตาม ส่วน BNM อธิบายว่าเป็นการสร้างธุรกรรมหลายชั้นเพื่อให้เงินห่างจากแหล่งที่มาหรือเพื่ออำพรางเงิน คำถามที่พบบ่อยของ FATF ระบุว่าขั้นนี้อาจดำเนินการผ่านศูนย์กลางทางการเงินนอกชายฝั่ง (offshore financial center) ศูนย์ธุรกิจขนาดใหญ่ระดับภูมิภาค หรือศูนย์กลางการธนาคารของโลก

เอกสารล่าสุดของ UNODC และ FATF ชี้ว่าคาสิโน junket และสินทรัพย์ดิจิทัลเป็นช่องทางของการอำพรางเส้นทางเงิน ในการศึกษาปี 2024 UNODC พบว่าคาสิโน junket และคริปโทเคอร์เรนซีได้กลายเป็นส่วนสำคัญยิ่งของโครงสร้างพื้นฐานสำหรับระบบธนาคารใต้ดิน (underground banking) และการฟอกเงินทั่วเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และพบว่ามีการใช้คาสิโนออนไลน์เพื่อเคลื่อนย้ายและฟอกทั้งสกุลเงินที่ออกโดยรัฐ (fiat) และคริปโทเคอร์เรนซี

กรณีหนึ่งในรายงานปี 2023 ซึ่งนำมาจากการวิเคราะห์ภัยคุกคามในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของ UNODC ปี 2022 เกี่ยวข้องกับเครือข่ายที่ดำเนินการพนันออนไลน์และการฉ้อโกงทางไซเบอร์ในเขตเศรษฐกิจพิเศษแห่งหนึ่ง รายได้สกุลดอลลาร์สหรัฐถูกฟอกผ่านร้านแลกเปลี่ยนเงินตราในประเทศเพื่อนบ้าน แปลงเป็นสกุลเงินของประเทศนั้น ส่งข้ามพรมแดนอีกแห่งหนึ่ง แล้วจ่ายให้นักลงทุนของเครือข่าย ประเทศที่เกี่ยวข้องไม่ได้ระบุชื่อ และการจัดว่าเป็นขั้นการอำพรางเส้นทางเงินเป็นของเราเอง

รายงานอัปเดตเฉพาะเรื่องว่าด้วยสินทรัพย์ดิจิทัลของ FATF เดือนกรกฎาคม 2026 รายงานว่ากิจกรรมผิดกฎหมายที่ใช้สินทรัพย์ดิจิทัลซับซ้อนและเชื่อมโยงกันมากขึ้นตั้งแต่ปี 2025 ตัวอย่างที่ยกมา ได้แก่ การดำเนินงานของสแกมเซ็นเตอร์ที่เชื่อมโยงกับองค์กรอาชญากรรม การหลอกลวงแบบ “ขุนหมูก่อนเชือด” (pig-butchering) และการฟอกเงินข้ามพรมแดน รายงานยังระบุว่ากิจกรรมผิดกฎหมายบนบล็อกเชนส่วนใหญ่ที่ตรวจพบในปัจจุบันเกี่ยวข้องกับสเตเบิลคอยน์

ด้านการตรวจจับ รายงานปี 2023 อธิบายว่า National Scam Response Centre ของมาเลเซียใช้การวิเคราะห์เครือข่ายเพื่อค้นหาเครือข่ายบัญชีม้าและเครือข่ายฟอกเงิน ขณะที่สถาบันการเงินติดตามเงินจากชั้นหนึ่งไปยังอีกชั้นหนึ่ง การติดตามธุรกรรม การวิเคราะห์พฤติกรรม และการวิเคราะห์บัญชีที่เชื่อมโยงกันเหมาะกับขั้นนี้ เพราะพิจารณาการไหลของเงินมากกว่าตัวตน ข้อจำกัดคือการมองเห็น สถาบันหนึ่งเห็นเพียงส่วนของตนในห่วงโซ่เท่านั้น

ในขั้นการอำพรางเส้นทางเงิน สัญญาณเกี่ยวข้องกับวิธีที่เงินถูกส่งต่อ:

  • มีการถอนหรือโอนเงินจำนวนมากออกแทบจะทันทีที่เงินเข้า จนบัญชีว่างเปล่า
  • ข้อมูลการเข้าสู่ระบบและข้อมูลอุปกรณ์ไม่ตรงกับลูกค้า เช่น เขตเวลาต่างกัน การเข้าถึงผ่านเดสก์ท็อประยะไกลที่ซ่อนอุปกรณ์และตำแหน่งที่แท้จริง หรือมีอุปกรณ์หรือที่อยู่ไอพีจำนวนมากในบัญชีเดียว
  • มีการโอนเงินไปยังหรือมาจากเขตอำนาจที่มีความเสี่ยงด้านการฟอกเงินสูง
  • การโอนสินทรัพย์ดิจิทัลมูลค่าสูงเกี่ยวข้องกับกระเป๋าเงินดิจิทัลที่ไม่มีผู้ให้บริการดูแล (unhosted wallet) หรือที่อยู่ที่เชื่อมโยงกับตลาดในดาร์กเน็ต บริการผสมเหรียญ (mixing service) เว็บไซต์การพนัน หรือมิจฉาชีพ
  • สถาบันอื่นส่งรายงานการฉ้อโกงหรือคำขอเรียกคืนเงินมา หรือ FIU หรือหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายแบ่งปันข้อมูลเชิงลบเกี่ยวกับคู่ธุรกรรม
แว่นขยายขยายภาพเส้นเชื่อมสีส้มสองเส้นที่ลากจากการ์ดบนแท่นกระจกที่คมชัดไปยังการ์ดบนแท่นที่พร่ามัว

ขั้นที่ 3: การนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ (integration) — เงินกลับมาโดยดูเหมือนถูกกฎหมายได้อย่างไร

การนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจคือขั้นที่เงินกลับเข้าสู่เศรษฐกิจที่ถูกกฎหมาย ตามที่คำถามที่พบบ่อยของ FATF อธิบาย ขั้นนี้ต่างจากการอำพรางเส้นทางเงินที่เป้าหมาย ขั้นที่ 2 ซ่อนร่องรอย ขณะที่ขั้นที่ 3 ทำให้เงินดูถูกกฎหมาย หรือในถ้อยคำของ UNODC คือทำให้เงิน “พร้อมให้อาชญากรใช้ได้โดยดูเหมือนมาจากแหล่งที่ถูกต้องตามกฎหมาย” (แปลจากต้นฉบับ) คำถามที่พบบ่อยของ FATF ยกตัวอย่างการลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ สินทรัพย์หรู หรือกิจการทางธุรกิจ ในคดีหนึ่งของสิงคโปร์เมื่อปี 2023 Inter-Ministerial Committee on Anti-Money Laundering (คณะกรรมการระหว่างกระทรวงด้านการต่อต้านการฟอกเงินของสิงคโปร์) รายงานในปี 2024 ว่าโดยทั่วไปผู้ต้องสงสัยใช้เงินผิดกฎหมาย “ซื้ออสังหาริมทรัพย์และสินค้ามีค่า เช่น ทองคำแท่ง นาฬิกาหรู และเครื่องประดับ” (แปลจากต้นฉบับ) ทรัพย์สินมูลค่ามากกว่า 3 พันล้านดอลลาร์สิงคโปร์ถูกยึดหรือถูกห้ามจำหน่ายจ่ายโอน และทั้ง 10 คนถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานฟอกเงินและความผิดอื่น

การศึกษาปี 2024 ของ UNODC ระบุว่าคดีที่ตรวจสอบแสดงให้เห็นว่ากลุ่มองค์กรอาชญากรรมใช้คาสิโนออนไลน์และธุรกิจที่เกี่ยวข้อง “ซึ่งในทางปฏิบัติเป็นการสร้างช่องทางสำหรับนำเงินที่ได้จากการกระทำความผิดมูลค่าหลายพันล้านเข้าสู่ระบบการเงิน” (แปลจากต้นฉบับ) สินค้าก็อาจเป็นขั้นตอนหนึ่งของการแปรสภาพได้เช่นกัน รายงานปี 2023 อธิบายว่าเงินจากการฉ้อโกงถูกนำไปซื้อสินค้าที่ขนข้ามพรมแดนแล้วเปลี่ยนกลับเป็นเงินสด เพื่อนำไปอำพรางเส้นทางและนำกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจต่อไป รายงานระบุว่าธุรกิจการค้าที่เกี่ยวข้อง ณ จุดนี้อาจอยู่นอกขอบเขตของกฎ AML/CFT และอาจไม่มีความรู้เพียงพอที่จะยืนยันตัวตนหรือติดตามธุรกรรม

การตรวจสอบอย่างต่อเนื่องและการตรวจสอบผู้ได้รับผลประโยชน์ที่แท้จริงช่วยให้เห็นความไม่สอดคล้องระหว่างธุรกิจหรือความมั่งคั่งที่ลูกค้าแจ้งไว้กับสิ่งที่ปรากฏในบัญชี มาตรการเหล่านี้ขึ้นอยู่กับคุณภาพของข้อมูลที่มีอยู่ และเมื่อถึงขั้นนี้ ร่องรอยถูกออกแบบมาให้ดูถูกต้องตามกฎหมายแล้ว

ในขั้นการนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ สัญญาณเกี่ยวข้องกับว่าเงินดูถูกต้องตามกฎหมายแล้วหรือไม่:

  • กิจกรรมไม่สอดคล้องกับโปรไฟล์ทางเศรษฐกิจของลูกค้า เช่น การซื้อสินทรัพย์ดิจิทัลหรือสินค้าเพื่อส่งออกมูลค่าสูง
  • คู่สัญญาไม่สอดคล้องกับธุรกิจที่ลูกค้าแจ้งไว้
  • มีธุรกรรมมูลค่าสูงเกิดขึ้นบ่อยครั้งกับบริษัทที่เพิ่งจัดตั้ง หรือกับบริษัทที่กิจกรรมหลักไม่สอดคล้องกับสิ่งที่ผู้รับผลประโยชน์ทำ หรือที่ระบุวัตถุประสงค์ไว้แบบทั่วไป
  • โครงสร้างความเป็นเจ้าของดูผิดปกติหรือซับซ้อนเกินไปเมื่อเทียบกับธุรกิจของบริษัท หรือมีการใช้นิติบุคคลเป็นเครื่องมือถือครองทรัพย์สินส่วนตัว

มาตรการ AML และ KYC ใช้กับทั้ง 3 ขั้นตอนอย่างไร

การ์ดแต่ละใบด้านล่างแสดงรูปแบบความเสี่ยง มาตรการ และข้อจำกัดของแต่ละขั้นตอน การจับคู่นี้มีไว้เพื่ออธิบาย ไม่ได้กำหนดข้อบังคับใด มาตรการที่บริษัทต้องใช้ขึ้นอยู่กับเขตอำนาจและใบอนุญาตของบริษัท

การนำเงินเข้าสู่ระบบ
  • รูปแบบความเสี่ยง: บัญชีม้าหรือบัญชีใหม่รับเงินเป็นทอดแรก บางบัญชีเปิดด้วยอัตลักษณ์ดิจิทัลที่ถูกส่งมอบมาจากผู้อื่น
  • มาตรการ: การยืนยันตัวตน การตรวจสอบเอกสารแสดงตน และการยืนยันใบหน้า การตรวจสอบข้อมูลที่ใช้ร่วมกัน การประเมินความเสี่ยงเบื้องต้น การตรวจสอบรายชื่อผู้ถูกคว่ำบาตรและบุคคลที่มีสถานภาพทางการเมือง (PEP)
  • ข้อจำกัด: มองไม่เห็นบัญชีที่ผู้ถือตัวจริงนำไปให้ยืมหรือขายในภายหลัง (ขั้นที่ 1) และการตรวจสอบรายชื่อพบได้เฉพาะบุคคลที่อยู่ในรายชื่อเท่านั้น
จากการนำเงินเข้าสู่ระบบสู่การอำพรางเส้นทางเงิน
  • รูปแบบความเสี่ยง: เงินถูกส่งต่ออย่างรวดเร็วผ่านธุรกรรมแบบส่งผ่าน
  • มาตรการ: การติดตามธุรกรรม การวิเคราะห์พฤติกรรม การแบ่งปันข้อมูลระหว่างภาครัฐและเอกชนอย่างรวดเร็ว (ดูตัวอย่างของมาเลเซียด้านบน)
  • ข้อจำกัด: การชำระเงินแบบเรียลไทม์อาจทำให้มีเวลาดำเนินการน้อยลง
การอำพรางเส้นทางเงิน
  • รูปแบบความเสี่ยง: การเคลื่อนย้ายเงินข้ามบัญชี สถาบัน ประเภทการชำระเงิน เขตอำนาจ และสินทรัพย์ดิจิทัล รวมถึงคาสิโน junket และระบบธนาคารใต้ดิน (UNODC)
  • มาตรการ: การติดตามธุรกรรม การวิเคราะห์บัญชีที่เชื่อมโยงกัน การตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้าแบบเข้มข้น (EDD) สำหรับลูกค้าที่มีความเสี่ยงสูงกว่า และรายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย (STR)
  • ข้อจำกัด: ส่วนที่ข้ามพรมแดนหรืออยู่นอกแพลตฟอร์มอาจมองไม่เห็นสำหรับสถาบันเดียว
การนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ
  • รูปแบบความเสี่ยง: เงินที่ดูถูกกฎหมายผ่านอสังหาริมทรัพย์ สินทรัพย์หรู กิจการทางธุรกิจ คาสิโน หรือสินค้าที่เปลี่ยนเป็นเงินสด
  • มาตรการ: การตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง การตรวจสอบผู้ได้รับผลประโยชน์ที่แท้จริง แหล่งที่มาของเงิน และแหล่งที่มาของความมั่งคั่ง การตรวจสอบข่าวเชิงลบและ PEP และ EDD
  • ข้อจำกัด: อ่อนแอเมื่อข้อมูลการเป็นผู้ได้รับผลประโยชน์ที่แท้จริงมีคุณภาพต่ำ หรือเมื่อร่องรอยดูสะอาดแล้ว (ขั้นที่ 3)

ไม่ว่าในขั้นใด ข้อสงสัยจะถูกรายงานต่อ FIU ผ่าน STR โดย STR เป็นการรายงานข้อสงสัย ไม่ใช่หลักฐาน และผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับการวิเคราะห์ของ FIU

เมื่อพบสัญญาณ ขั้นตอนต่อไปนี้เป็นไปตามแหล่งข้อมูลที่อ้างถึงในบทความนี้:

  1. พิจารณาสัญญาณนั้นเทียบกับโปรไฟล์ของลูกค้าและสัญญาณอื่น (ดูขั้นที่ 1) และบันทึกเหตุผลไว้ ข้อแนะนำที่ 11 ของ FATF (FATF Recommendation 11) ระบุว่าสถาบันการเงินควรถูกกำหนดให้เก็บผลการวิเคราะห์ที่ได้ทำไว้
  2. ใช้การตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้าแบบเข้มข้นเมื่อความเสี่ยงสูงกว่า เช่น การติดตามอย่างใกล้ชิดขึ้น และการขอข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับลูกค้าและแหล่งที่มาของเงินหรือความมั่งคั่ง บันทึกตีความของข้อแนะนำที่ 10 ของ FATF ระบุว่าสถาบันการเงินควรถูกกำหนดให้ทำเช่นนี้
  3. ใช้การวิเคราะห์เครือข่ายและการวิเคราะห์บัญชีที่เชื่อมโยงกัน เพื่อตรวจว่าบัญชีเชื่อมโยงกับบัญชีอื่นผ่านรหัสอุปกรณ์ ข้อมูลการติดต่อ หรือรูปแบบการทำธุรกรรมร่วมกันหรือไม่ เช่นเดียวกับเครือข่ายในสิงคโปร์ในขั้นที่ 1
  4. หากไม่สามารถตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้าได้ครบถ้วน ไม่ควรเปิดบัญชีหรือควรยุติความสัมพันธ์ และพิจารณายื่น STR ตามข้อแนะนำที่ 10 สองข้อแรกคือสิ่งที่สถาบันการเงินควรถูกกำหนดให้ทำ ส่วน STR เป็นสิ่งที่ควรพิจารณา
  5. ดำเนินการอย่างรวดเร็วกับเงินที่เชื่อมโยงกับการฉ้อโกง รายงานปี 2023 ระบุว่า “โดยทั่วไป การเข้าแทรกแซงจะได้ผลมากที่สุดภายใน 24 ถึง 72 ชั่วโมง” (แปลจากต้นฉบับ) หลังเกิดเหตุการฉ้อโกงทางไซเบอร์ ในตัวอย่างของรายงาน ธนาคารผู้รับเงินที่ได้รับแจ้งเรื่องการโอนเงินโดยฉ้อฉลจะพักเงินไว้และแจ้งหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายหรือ FIU และ FIU ของแต่ละประเทศจะขอให้กันและกันระงับเงินที่ได้จากการกระทำความผิดเมื่อทำได้ ภายใต้กฎหมายของแต่ละประเทศ

หน้าที่ที่แน่ชัดเบื้องหลังขั้นตอนเหล่านี้กำหนดโดยกฎหมายของแต่ละประเทศ

การยืนยันตัวตนแบบ KYC เป็นส่วนหนึ่งของกรอบ AML ข้อแนะนำที่ 10 ของ FATF อธิบายการตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้า (CDD) ว่าเป็น 4 มาตรการที่ประเทศควรกำหนดให้สถาบันการเงินใช้ ได้แก่ การระบุและยืนยันตัวตนลูกค้าโดยใช้แหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้และเป็นอิสระ การระบุผู้ได้รับผลประโยชน์ที่แท้จริง การทำความเข้าใจวัตถุประสงค์และลักษณะที่ตั้งใจไว้ของความสัมพันธ์ทางธุรกิจ และการตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง ซึ่งรวมถึงแหล่งที่มาของเงินเมื่อจำเป็น

ข้อแนะนำที่ 20 ของ FATF (FATF Recommendation 20) เพิ่มเติมว่าสถาบันการเงินควรถูกกำหนดโดยกฎหมายให้รายงานข้อสงสัยต่อ FIU โดยทันที การยืนยันตัวตนช่วยระบุว่าลูกค้าคือใคร ส่วนการติดตาม การตรวจสอบรายชื่อ AML และการรายงานช่วยดูว่าบัญชีถูกใช้อย่างไร และไม่มีมาตรการใดเพียงมาตรการเดียวที่มองเห็นได้ทุกขั้นตอน

การฟอกเงินในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีลักษณะอย่างไร

รายงานของ UNODC เดือนกรกฎาคม 2026 อธิบายว่าองค์กรอาชญากรรมในภูมิภาคเป็นระบบนิเวศที่เชื่อมโยงกันและทำงานในรูปแบบการให้บริการ ในถ้อยคำของผู้แทน UNODC ประจำภูมิภาคคนหนึ่ง รูปแบบการดำเนินงาน “ดูเหมือนแฟรนไชส์ของบริษัท” (แปลจากต้นฉบับ) โดยมีหน่วยเฉพาะทางสำหรับการฟอกเงิน การค้ามนุษย์ การลักลอบขนผู้ย้ายถิ่น และการลักลอบเก็บรวบรวมข้อมูล UNODC ประเมินว่าความสูญเสียจากการหลอกลวงในเอเชียตะวันออก เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ในปี 2025 อยู่ระหว่าง 88.3 พันล้านถึง 114.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ตัวเลขนี้วัดความสูญเสียจากการฉ้อโกงซึ่งเป็นความผิดมูลฐาน ไม่ใช่จำนวนเงินที่ถูกฟอก

มาตรการระดับประเทศแยกจัดการการหลอกลวง เจ้าของบัญชีม้า และการฟอกเงินออกจากกัน ฟิลิปปินส์กำหนดให้การเป็นบัญชีม้า (money muling) เป็นความผิดตาม Republic Act No. 12010 หรือ Anti-Financial Account Scamming Act ซึ่งลงนามเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2024 และนับรวมกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์เป็นบัญชีการเงิน สิงคโปร์เพิ่มบทลงโทษเจ้าของบัญชีม้าในขบวนการหลอกลวง ภายใต้ Criminal Law (Miscellaneous Amendments) Act 2025 โดยบทลงโทษที่เกี่ยวกับการหลอกลวงมีผลตั้งแต่วันที่ 30 ธันวาคม 2025

Penal Code (Amendment) Act 2024 (Act A1721) ของมาเลเซีย ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 30 ตุลาคม 2024 ได้เพิ่มมาตรา 424A–424C ซึ่งกำหนดความผิดต่อไปนี้ แต่ละมาตราใช้กับการกระทำที่ไม่มีอำนาจตามกฎหมายหรือไม่มีวัตถุประสงค์ที่ชอบด้วยกฎหมาย เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น:

  • มาตรา 424A: การครอบครองหรือควบคุมบัญชีในสถาบันการเงินหรือตราสารการชำระเงินของบุคคลอื่น
  • มาตรา 424B: การให้ผู้อื่นครอบครองหรือควบคุมบัญชีในสถาบันการเงินหรือตราสารการชำระเงินของตนเอง
  • มาตรา 424C: การทำธุรกรรมผ่านบัญชีในสถาบันการเงินหรือตราสารการชำระเงินของบุคคลอื่น หรือผ่านบัญชีในสถาบันการเงินหรือตราสารการชำระเงินของตนเองโดยไม่มีวัตถุประสงค์ที่ชอบด้วยกฎหมาย

ธุรกิจพนันนอกชายฝั่ง (offshore gaming) เป็นอีกช่องทางหนึ่งที่ถูกระบุว่ามีความเสี่ยงในภูมิภาค ผ่าน Executive Order No. 74 ซึ่งลงนามเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2024 ฟิลิปปินส์สั่งห้ามการดำเนินธุรกิจพนันนอกชายฝั่งโดยทันที คำสั่งดังกล่าวอ้างถึงรายงานของ Anti-Money Laundering Council (AMLC) ซึ่งพบว่าผู้ประกอบการเหล่านี้เปราะบางต่อการฟอกเงิน การฉ้อโกง และการเงินผิดกฎหมายรูปแบบอื่น

บทสรุปผู้บริหารของการประเมินความเสี่ยงระดับชาติครั้งที่ 3 ของ AMLC ลงวันที่พฤศจิกายน 2025 และครอบคลุมช่วงปี 2021–2024 สำหรับการฟอกเงิน จัดให้ความผิดเกี่ยวกับการฉ้อโกงและการหลอกลวงเป็นภัยคุกคามระดับสูง และระบุว่าขบวนการเหล่านี้ใช้ประโยชน์จากกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ บัญชีม้า และสินทรัพย์ดิจิทัล รวมถึงว่า “ในคดีสำคัญคดีหนึ่ง มีการคุ้มครองทรัพย์สินมูลค่ามากกว่า 4.2 พันล้านเปโซฟิลิปปินส์ไว้ (preserved)” (แปลจากต้นฉบับ)

รายงานด้านสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ตามที่ UN News สรุปไว้ อธิบายเส้นทางการฟอกเงินโดยทั่วไปของกำไรจากแหล่งสแกมเซ็นเตอร์ (scam compound) เงินจะผ่านบัญชีม้าหรือบัญชีธนาคารตัวแทน ถูกแปลงเป็นคริปโทเคอร์เรนซี และเคลื่อนย้ายผ่านช่องทางดิจิทัล ก่อนกลับเข้าสู่ระบบธนาคารที่เป็นทางการ เส้นทางนี้ครอบคลุมทั้ง 3 ขั้นตอน

สถานะในรายชื่อของ FATF ณ วันที่ออกแถลงการณ์ของ FATF 30 ตุลาคม 2026 เวียดนามอยู่ในรายชื่อเขตอำนาจที่อยู่ภายใต้การติดตามเพิ่มเติมของ FATF (“บัญชีสีเทา” หรือ grey list) มาตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2023 ตามแถลงการณ์ของ FATF ลงวันที่ 30 ตุลาคม 2026 ในแถลงการณ์ดังกล่าว FATF “แสดงความกังวลอย่างยิ่งต่ออัตราความคืบหน้าและการที่เวียดนามไม่สามารถดำเนินการตามแผนปฏิบัติการให้แล้วเสร็จ” (แปลจากต้นฉบับ) FATF ยังระบุว่า “คาดหวังที่จะเห็นการปรับปรุงที่เป็นรูปธรรมในเดือนกุมภาพันธ์ 2027 มิฉะนั้น FATF จะพิจารณาขั้นตอนต่อไป” (แปลจากต้นฉบับ)

ฟิลิปปินส์ออกจากรายชื่อในเดือนกุมภาพันธ์ 2025 และไม่อยู่ในรายชื่อที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2026 การถูกถอดออกจากรายชื่อไม่ใช่ข้อสรุปว่าความเสี่ยงต่ำ

FATF ยังระบุว่าไม่ได้เรียกร้องให้ใช้การตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้าแบบเข้มข้นกับเขตอำนาจที่อยู่ในรายชื่อ และสนับสนุนให้ใช้แนวทางที่อิงความเสี่ยงแทน de-risking (การตัดลูกค้าทั้งกลุ่มออกเพื่อเลี่ยงความเสี่ยง) FATF สนับสนุน “สมาชิกของตนและทุกเขตอำนาจ” ให้นำรายชื่อนี้ไปพิจารณา “ในการวิเคราะห์ความเสี่ยงของตน” (แปลจากต้นฉบับ) ทั้งนี้ ข้อกำหนดของแต่ละประเทศอาจแตกต่างกัน

ข้อมูลอ้างอิง: หน่วยงานด้าน AML ที่สำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ส่วนนี้เป็นข้อมูลอ้างอิงสำหรับผู้อ่านที่ทำงานในภูมิภาค แบบจำลองขั้นตอนข้างต้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับส่วนนี้

ประเทศหน่วยงานด้าน AML / FIU ที่สำคัญและบทบาทกฎหมาย AML หลัก (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม)
ฟิลิปปินส์Anti-Money Laundering Council (AMLC): หน่วยข่าวกรองทางการเงินและหน่วยงานด้าน AML/CFT ของฟิลิปปินส์Republic Act No. 9160 หรือ Anti-Money Laundering Act of 2001 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ล่าสุดโดย Republic Act No. 11521 (2021)
สิงคโปร์Monetary Authority of Singapore (MAS): กำกับดูแลสถาบันการเงินด้าน AML/CFT และกำหนดข้อกำหนดไว้ใน AML/CFT NoticesCorruption, Drug Trafficking and Other Serious Crimes (Confiscation of Benefits) Act 1992 (CDSA) ซึ่งเป็นกฎหมายหลักว่าด้วยความผิดฐานฟอกเงิน
สิงคโปร์Suspicious Transaction Reporting Office (STRO) ของ Singapore Police Force: เป็น FIU ทำหน้าที่รับรายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัยเช่นเดียวกับข้างต้น (CDSA)
มาเลเซียBank Negara Malaysia (BNM): หน่วยงานผู้มีอำนาจและ FIU ตาม Act 613Anti-Money Laundering, Anti-Terrorism Financing, Anti-Restricted Activity Financing and Proceeds of Unlawful Activities Act 2001 (Act 613)
อินโดนีเซียPPATK (Pusat Pelaporan dan Analisis Transaksi Keuangan): หน่วยข่าวกรองทางการเงินอิสระของอินโดนีเซียLaw No. 8 of 2010 on the Prevention and Eradication of the Crime of Money Laundering
เวียดนามState Bank of Vietnam (SBV): หน่วยงานด้าน AML ทำหน้าที่รับรายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัยLaw on Anti-Money Laundering No. 14/2022/QH15 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2023 แก้ไขเพิ่มเติมโดย Law No. 23/2026/QH16
ไทยสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.): สำนักงานอิสระ เป็นหน่วยงานด้าน AML และหน่วยข่าวกรองทางการเงินของไทย ทำหน้าที่รับรายงานการทำธุรกรรมพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 (ค.ศ. 1999) และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ดูคำแปลภาษาอังกฤษ)

AMLC มีผู้ว่าการ Bangko Sentral ng Pilipinas เป็นประธาน และมี Insurance Commissioner กับประธาน Securities and Exchange Commission เป็นกรรมการ ชื่อ PPATK แปลตรงตัวได้ว่า “ศูนย์รายงานและวิเคราะห์ธุรกรรมทางการเงิน” (คำแปลที่ไม่เป็นทางการ) ปปง. จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 (ค.ศ. 1999)

การแก้ไขเพิ่มเติม CDSA ภายใต้ Anti-Money Laundering and Other Matters Act เริ่มทยอยมีผลตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2024 ตั้งแต่วันที่ 2 มกราคม 2026 มาตรา 2(1), 3, 4 และ 5 ของ Law No. 8 of 2010 ของอินโดนีเซียถูกแทนที่ด้วยประมวลกฎหมายอาญาฉบับใหม่ (Law No. 1 of 2023) Act 613 ของมาเลเซียได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมโดย Act A1761 และกฎหมาย AML ของเวียดนามได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมโดย Law No. 23/2026/QH16 วันที่ของการแก้ไขเหล่านี้อยู่ในประเด็นที่ยังเปิดอยู่ด้านล่าง

ณ วันที่ 2 พฤศจิกายน 2026 ยังมีประเด็นที่เปิดอยู่ 3 ประเด็น ยังไม่ชัดเจนว่ากฎหมาย AML ฉบับแก้ไขของเวียดนามจะถูกนำไปใช้อย่างไรเมื่อ Law No. 23/2026/QH16 มีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 ธันวาคม 2026 FATF ยังไม่ได้ระบุว่าจะดำเนินการอย่างไรกับเวียดนาม นอกเหนือจากแถลงการณ์ที่ระบุว่าคาดหวังการปรับปรุงที่เป็นรูปธรรมในเดือนกุมภาพันธ์ 2027 (ดูหมายเหตุเกี่ยวกับ FATF ด้านบน) และตัวบท Act 613 ที่ BNM เผยแพร่ยังไม่ได้รวมการแก้ไขตาม Act A1761 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2026

ตรวจสอบเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2026 กับแหล่งข้อมูลทางการ และในกรณีที่ไม่มีตัวบทภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการ ได้ตรวจสอบกับฐานข้อมูลกฎหมาย ชื่อกฎหมายของอินโดนีเซียและเวียดนามเป็นคำแปลภาษาอังกฤษที่ไม่เป็นทางการ ส่วนชื่อกฎหมายของไทยอ้างตามชื่อทางการภาษาไทย

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น และไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายหรือด้านการกำกับดูแล

บทสรุป

แบบจำลองการนำเงินเข้าสู่ระบบ การอำพรางเส้นทางเงิน และการนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจเป็นเครื่องมือเชิงวิเคราะห์ที่แยกจากคำนิยามทางกฎหมาย และขั้นตอนเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องเป็นไปตามลำดับที่ตายตัว คุณค่าของแบบจำลองอยู่ที่การตั้งคำถามว่าเงินอยู่ ณ จุดใดของวงจร และแต่ละจุดทำให้มองเห็นอะไรได้บ้าง

ภาพรวมของ UNODC และรายงานปี 2023 แสดงให้เห็นว่าขั้นตอนเหล่านี้ถูกรวมเข้าด้วยกันและถูกบีบให้สั้นลง โดยเฉพาะในการฉ้อโกงดิจิทัล มาตรการหลายชั้นตลอดวงจรชีวิตของลูกค้าคือคำตอบในทางปฏิบัติ และมาตรการแต่ละอย่างก็มีช่องว่างของตัวเอง

ความเสี่ยง กฎหมาย และแนวปฏิบัติด้านการกำกับดูแลแตกต่างกันในแต่ละประเทศ องค์กรจึงควรตรวจสอบข้อกำหนดปัจจุบันกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

คำถามที่พบบ่อย

ผู้ถาม
3 ขั้นตอนของการฟอกเงินมีอะไรบ้าง
การนำเงินเข้าสู่ระบบ (placement) การอำพรางเส้นทางเงิน (layering) และการนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ (integration) ขั้นที่ 1 แยกเงินที่ได้จากการกระทำความผิดออกจากอาชญากรรมและนำเข้าสู่ระบบการเงิน ขั้นที่ 2 ปกปิดร่องรอยด้วยการเคลื่อนย้ายและการแปรสภาพ และขั้นที่ 3 ทำให้เงินกลับมาใช้ได้อีกครั้งโดยดูเหมือนมาจากแหล่งที่ถูกต้องตามกฎหมาย UNODC, FATF และ BNM ต่างอธิบายแบบจำลองนี้ ซึ่งเป็นเครื่องมือเชิงพรรณนาที่ไม่มีผลทางกฎหมาย
ผู้เชี่ยวชาญ NeuroVision
ผู้ถาม
องค์ประกอบ 3 ประการของการฟอกเงินมีอะไรบ้าง
แหล่งข้อมูลที่อ้างถึงในบทความนี้ไม่ได้ใช้คำว่า “องค์ประกอบ 3 ประการ” แต่อธิบายการฟอกเงินเป็น 3 ขั้นตอน ได้แก่ การนำเงินเข้าสู่ระบบ การอำพรางเส้นทางเงิน และการนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ
ผู้เชี่ยวชาญ NeuroVision
ผู้ถาม
การนำเงินเข้าสู่ระบบ การอำพรางเส้นทางเงิน และการนำเงินกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจต่างกันอย่างไร
ขั้นตอนเหล่านี้ต่างกันที่สิ่งที่ผู้ฟอกเงินพยายามทำให้สำเร็จ และจึงต่างกันในสิ่งที่ทีมงานด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบสังเกตเห็นได้ ในขั้นการนำเงินเข้าสู่ระบบ คำถามคือใครเป็นผู้เปิดและใช้บัญชีที่รับเงินเป็นทอดแรก ในขั้นที่ 2 คำถามคือเงินเคลื่อนย้ายระหว่างบัญชี สถาบัน และเขตอำนาจอย่างไร ในขั้นที่ 3 คำถามคือธุรกิจหรือความมั่งคั่งที่ลูกค้าแจ้งไว้สอดคล้องกับสิ่งที่ปรากฏในบัญชีหรือไม่
ผู้เชี่ยวชาญ NeuroVision
ผู้ถาม
ขบวนการฟอกเงินผ่าน 3 ขั้นตอนตามลำดับเสมอหรือไม่
ไม่เสมอไป UNODC ระบุว่าคดีอาจไม่มีครบทั้ง 3 ขั้นตอน และขั้นตอนอาจถูกรวมกันหรือเกิดซ้ำ รายงานร่วมปี 2023 ของ FATF, Egmont Group และ INTERPOL พบว่าเงินจากการฉ้อโกงทางไซเบอร์มักถูกอำพรางเส้นทางอย่างรวดเร็วทันทีหลังเงินเข้า
ผู้เชี่ยวชาญ NeuroVision
ผู้ถาม
เจ้าของบัญชีม้า (money mule) คือใคร และเกี่ยวข้องกับแต่ละขั้นตอนอย่างไร
เจ้าของบัญชีม้า (money mule) คือบุคคลที่บัญชีของตนถูกใช้รับและเคลื่อนย้ายเงินที่ได้จากการกระทำความผิด BNM อธิบายบัญชีม้าว่าเป็นบัญชีธนาคารที่ผู้อื่นใช้รับหรือโอนเงินซึ่งอาจเป็นเงินที่ถูกขโมยหรือถูกฟอก ตาม Republic Act No. 12010 ของฟิลิปปินส์ การใช้ ให้ยืม ขาย หรือให้เช่าบัญชีการเงิน รวมถึงกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อเคลื่อนย้ายเงินที่รู้ว่าได้มาจากการกระทำความผิด ถือเป็นความผิดฐานเป็นบัญชีม้า (money muling) บัญชีม้ามักถูกใช้ในขั้นการนำเงินเข้าสู่ระบบ ในฐานะบัญชีแรกที่รับเงินจากการฉ้อโกง แม้รายงานร่วมปี 2023 ของ FATF, Egmont Group และ INTERPOL จะย้ำว่านี่เป็นแนวโน้มทั่วไป
ผู้เชี่ยวชาญ NeuroVision
ผู้ถาม
KYC ช่วยป้องกันการฟอกเงินได้อย่างไร
KYC หรือการทำความรู้จักลูกค้า (Know Your Customer) คือส่วนของการระบุตัวตนลูกค้าและการตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้าในโปรแกรม AML ทั้ง KYC และการตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้าช่วยระบุว่าลูกค้าและผู้ได้รับผลประโยชน์ที่แท้จริงคือใคร และความสัมพันธ์นั้นมีไว้เพื่ออะไร ส่วนการตรวจสอบอย่างต่อเนื่องช่วยตรวจพบกิจกรรมที่ไม่สอดคล้องกับโปรไฟล์ของลูกค้า มาตรการเหล่านี้ทำงานควบคู่กับการติดตาม การตรวจสอบรายชื่อ และการรายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย
ผู้เชี่ยวชาญ NeuroVision
ผู้ถาม
ขั้นตอนใดของการฟอกเงินตรวจจับได้ยากที่สุด
เอกสารของ FATF, UNODC และรายงานร่วมปี 2023 ที่อ้างถึงในบทความนี้ไม่ได้จัดอันดับขั้นตอนตามความยากในการตรวจจับ ในขั้นการนำเงินเข้าสู่ระบบ เงินอยู่ใกล้อาชญากรรมต้นทางมากที่สุด ขณะที่ขั้นที่ 2 และขั้นที่ 3 ถูกออกแบบมาให้ติดตามร่องรอยได้ยากขึ้น การตรวจจับขึ้นอยู่กับรูปแบบของขบวนการและมาตรการตลอดวงจรชีวิตของลูกค้า
ผู้เชี่ยวชาญ NeuroVision